Ana Sayfa
Kavram Arama : THS Google   |   Forum İçi Arama  

Üye İsmi
Şifre

Aktif Makale Gizli Oy

Yazan : Samet Can Aslan
öğrenci

Makale Özeti
Geçtiğimiz günlerde mecliste ki gizli oy gerginliğinin ardından Türkiye Gündeminde ''Gizli Oy Hak mı Yükümlülük mü'' sorusu görülmektedir. Naçizane fikrimce somut olayı yorumlamaya çalıştım. Bir Hatam Olduysa Affola...
Yazarın Notu
Yayınlarımın Tamamına www.sametcanaslan.com adresinden ulaşabilirsiniz.

Bilindiği üzere geçtiğimiz günlerde ''Partili cumhurbaşkanlığı'' nı da içeren anayasa değişikliği teklifinin 3 üncü maddesinin oylaması sırasında, kimi vekillerin ''gizli oy'' esasına uymayarak, oylarını açık bir şekilde kullanmaları vekiller arası gerginliğe sebep olmuştur. Bu yazımda ''gizli oy'' kavramını, amaçlarını açıklamaya çalışacağım ve mevcut durumu değerlendireceğim.

Oylama, bir toplantıda bir grup için veya sıklıkla tartışma, kampanya veya seçim kampanyası sonrası bir seçmenin kararını göstermesini sağlayan bir yöntemdir. Bu doğrultuda konumuz kapsamında oylama anayasa teklifinin görüşülmesi sırasında milletvekillerinin söz konusu maddenin kabulü yada reddi hususunda kararını gösterdikleri yöntemdir diyebiliriz. Gizli oy ise, seçmen tercihlerinin gizli tutulduğu oy verme şeklidir. Gizli oy uygulamasının mevcudiyetinin amacı ise seçmenin ilgili hususta görüşünü, dış etmenlere bağlı kalmaksızın, özgür iradesi ile belirtmesini sağlamaktır.

Anayasanın değiştirilmesi kapsamında Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının ilgili maddesi aşağıdadır.

Madde 175 –(Değişik: 17/5/1987-3361/3 md.) (1)Anayasanın değiştirilmesi Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tam sayısının en az üçte biri tarafından yazıyla teklif edilebilir. Anayasanın değiştirilmesi hakkındaki teklifler Genel Kurulda iki defa görüşülür. Değiştirme teklifinin kabulü Meclisin üye tam sayısının beşte üç çoğunluğunun gizli oyuyla mümkündür.

Söz konusu Anayasa Değişikliği Teklifinin 3 üncü maddesinin oylanması sırasında meydana gelen uyuşmazlık sebebiyle, ''gizli oy'' kavramının esasen bir hak mı yoksa bir yükümlülük mü olduğu tartışılmaktadır. Bu durumda uyuşmazlığın çözümü doğrultusunda hukuksal kaynakların yorumlanması hususu öne çıkmaktadır. Hukuk kuralı, teamül kurallarını bir yana bırakırsak, kelimelerle ifade edilir; yani bir metindir. Ancak hukuk kuralı, bu metnin kendisi değil, onun anlamıdır. Bir “metin”, beyaz üzerinde siyah harflerin bir araya gelmesinden oluşmaktadır. Böyle bir metin, ne anlama geldiğini kendisi söyleyememekte, Her metin gibi, hukuk kuralı koyan metinlerin de okunması ve anlamının tespit edilmesi gerekmektedir ki, bu metnin okunup ne anlama geldiğinin söylenmesine “yorum” denir. Hukukta bu yorum öyle şekilde yapılmalıdır ki, yorumla ulaşılan sonuç, yorumcuya göre değişmemelidir. Aynı hukuk kuralını, hangi hâkim yorumlarsa yorumlasın aynı sonuca ulaşmalıdır. Aksi takdirde, hukuk kuralları önceden bilinemez hale gelirler. Bu ise hukuk güvenliğini sarsar.

Hukuksal yorum yöntemleri başlıca üç şekilde uygulama alanı bulmaktadır;

1) Deyimsel Yorum Yöntemi: Kanunun sözüne ve özüne dikkat edilir. Hakim hukuk kurallarını somut olaya uygularken kanun koyucunun kullandığı deyimlere ve dil özelliklerine bakarak yorumlar. Kanunun deyimsel ve dilsel özellikleri temel alınarak yorum yapılır. Bu yönteme lafzi yorum yöntemi de denir.

2) Tarihsel Yorum Yöntemi: Kanun koyucunun kanun hükmünü koyarken içinde bulunduğu duruma, amacına ve kanunun koyulduğu dönemdeki toplumun koşullarına dikkat edilir. Bu yöntemde yorum, kanun oluşturulurken kullanılan kaynaklardan, kanunun taslağından, kanun tasarısı ve kanun tekliflerinden faydalanarak yapılır.

3) Amaçsal Yorum Yöntemi: Kanunun sözünden ve oluşturulduğu dönemdeki toplumsal koşullardan ziyade kanunun uygulanacağı dönemdeki toplumsal koşullara ve toplumun gereklerine bakılarak yorum yapılır.

Konumuz uyuşmazlığın ardından TBMM Anayasa Komisyonu Başkanı Sayın Şentop, 'AA' muhabirinin sorusuna karşılık 1982 Anayasasının ilk halinde, 175. maddede anayasa değişikliklerinin gizli yapılacağına dair bir şart bulunmadığına işaret etmiştir. Akabinde söz konusu uyuşmazlıkla ilgili ''Bugün olsaydı, elektronik oylamayla yapılacaktı, kimin ne oy kullandığını herkes bilecekti. 1987'de Turgut Özal, 4-5 maddede değişiklik yaptı. Bu değişiklik içinde 175. madde de var. En önemlisi, 1982 Anayasasının ilk halinde Mecliste sadece anayasa değişikliği yapılıyor ve üçte iki aranıyor. Bunun dışında başka seçenek ve referandum yok. Özal'ın 1987'de getirdiği, sonra referanduma giden öneride, üçte ikiyle birlikte, beşte üç ve referandum şartı aranıyor.Gizli oy da 1987'de getiriliyor. Getirme nedenleri çok basit: Darbe dönemi, askerlerin Meclis üzerinde baskısı var. Bu baskıyı biraz hafifletmek, milletvekillerinin iradesini korumak için isteyen kabine girip oyunu kullansın, askerlerden korkan, çekinen varsa diye... Buna imkan vermek için yapılmış bir değişiklik. O zaman bugün, 'Niye gizli oy kullanılıyor' diyen bazı akademisyenler, siyasetçiler o zaman buna, 'Anayasa gibi çok önemli bir konuda millet, seçmen oy verdiği bir milletvekilini hangi yönde oy kullandığını, iradesini, oyunun rengini neden bilemesin, bu seçmenin hakkıdır' diye karşı çıkmışlar. Bu doğru. Hukukta amaçsal yorum var. Hangi amaçla konulmuş ona bakmak lazım. Milletvekilinin iradesini tesir altına almaktan korumak. Burada kabinlerin kurulması, gizli oy verme imkanının sağlanması yeterli. Ama her milletvekilinin oraya girip oy kullanma mecburiyeti yok. İsteyen oyunu, oraya girmeden de kullanabilir. Gizlilik şartının sağlanması yeterli. Ben gizli kullanmak istiyorum diyene, o şartları, imkanları sağlamak yeterli. O şartlara uymak ise milletvekilinin takdirinde. Milletvekili isterse pulları gösterebilir.'' ifadelerini kullanmıştır. Ardından toplumun belli bir kısmı da bu görüş etrafında toplanmaktadır.

İfadesinin lafzından anladığım kadarıyla Sayın Şentop'a göre Anayasanın 175 inci maddesindeki söz konusu düzenlemelerin amacı, darbe döneminde, milletvekillerinin iradelerini korumaktır. Sayın Şentop kanun koyucunun ''milletvekillerinin iradesini korumak'' gayesi ile değişime uğrayan 175 inci madde hususunda günümüzde, milletvekillerinin iradesinin korunması kapsamında kabinlerin kurulması ve gizli oy kullanma imkanının sağlanmasını yeterli görmüş, bu doğrultuda söz konusu madde kapsamında ''Amaçsal Yorum'' yöntemi ile ''gizli oy'' hususunu bir hak olarak nitelendirmiştir.
Ancak bu doğrultuda düşündüğümüzde ilgili husus, iradesi sakatlanma tehlikesi altında bulunan milletvekilinin, ''gizli oy'' yükümlülüğünü hak olarak nitelendirdiğimizde, bu hakkı kullanma iradesinin mevcut olup olmadığının tespiti kapsamında içinden çıkılmaz bir hal almaktadır.

Kanaatimce ''Amaçsal Yorum'' doğrultusunda düşündüğümüzde 175 inci madde kapsamında bulunan ''Değiştirme teklifinin kabulü Meclisin üye tam sayısının beşte üç çoğunluğunun gizli oyuyla mümkündür.'' ibaresi dönemsel baskılarla sınırlı kalmayarak, milletvekili üzerinde doğabilecek her türlü baskıya karşın, milletvekilinin iradesini korumak gayesini gütmektedir.

''Gizli Oy'' hususunu ''hak'' olarak nitelendiren yorum zannımca mevcut 175 inci maddenin lafzında şart olarak görülen hususun, aslında şart olmadığı gibi, hükmün lafzının topyekun zıddını teşkil etmektedir. Bu doğrultuda bir kanun hükmünün kanuna konuluş amacına aykırı bir sonuç doğuracak şekilde yorumlanması hukuk ilkelerine uygun düşmeyecektir.

Söylediklerim kapsamında söz konusu oylama Anayasanın 175. maddesinin ihlal etmekte, bu doğrultuda Anayasanın 148 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca oylama çoğunluğunun ''gizli oy'' kullanmayan üyeler ile sağlanması sebebiyle oylamanın Anayasa Mahkemesince teknik açıdan iptal edilebilir olduğu kanaatindeyim.

'Gizli Oy' kapsamında yazdığım bu yazının kaynağı http://www.sametcanaslan.com/single-post/2017/01/14/Gizli-Oy-Tart%C4%B1%C5%9Fmas%C4%B1
Bununla birlikte diğer yayınlarımı www.sametcanaslan.com adresinden okuyabilirsiniz. İlginiz için teşekkür eder, Kusurum olduysa affını dilerim.

Unutmayalım ki Hukukta her yorum muhteremdir, ancak muteber değildir.

Yazının kısmen yahut tamamen alıntı yapılması ancak ve ancak www.sametcanaslan.com adresinden alıntı yapıldığı belirtilmek suretiyle mümkündür. Aksine hareket eden kimse Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca yaptırıma tabi tutulacaktır.
Bu makaleden kısa alıntı yapmak için alıntı yapılan yazıya aşağıdaki ibare eklenmelidir :

"Gizli Oy" başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Samet Can Aslan'e aittir ve makale, yazarı tarafından Türk Hukuk Sitesi (http://www.turkhukuksitesi.com) kütüphanesinde yayınlanmıştır.

Bu ibare eklenmek şartıyla, makaleden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun kısa alıntılar yapılabilir, ancak yazarının izni olmaksızın makalenin tamamı başka bir mecraya kopyalanamaz veya başka yerde yayınlanamaz.


[Yazıcıya Gönderin] [Bilgisayarınıza İndirin][Arkadaşa Gönderin]
Bu makaleye henüz okuyucu yorumu eklenmedi. İlk siz yorumlayın!
» Makale Bilgileri
Tarih
14-01-2017 - 14:24
(1380 gün önce)
Makaleyi Düzeltin
Yeni Makale Gönderin!
Değerlendirme
Henüz hiç değerlendirilmedi.
Okuyucu
1536
Bu Makaleyi Şu An Okuyanlar (1) :  
* Son okunma 2 gün 5 saat 42 dakika 37 saniye önce.
* Ortalama Günde 1,11 okuyucu.
* Karakter Sayısı : 8079, Kelime Sayısı : 1138, Boyut : 7,89 Kb.
* Henüz yazarla iletişime geçen okuyucu yok.
* Makale No : 1946
Yorumlar : 0
Bu makaleye henüz okuyucu yorumu eklenmedi. İlk siz yorumlayın!
Makalelerde Arayın
Forumumuzdaki İlgili Mesajlar
Erken Bitirme, Üstten Ders Alma Hakkında.
Meliha - 01-07-2018 - 08:26
Yeni Hukuk Fakültesi Öğrencilerine Tavsiyeler
sametcanaslan - 09-03-2018 - 23:39
Hukuk Eğitiminde Üniversitenin Önemi ?
Femida - 28-09-2017 - 20:14
» Çok Tartışılan Makaleler
» En Beğenilen Makaleler
» Çok Okunan Makaleler
» En Yeni Makaleler
THS Sunucusu bu sayfayı 0,03756809 saniyede 14 sorgu ile oluşturdu.

Türk Hukuk Sitesi (1997 - 2016) © Sitenin Tüm Hakları Saklıdır. Kurallar, yararlanma şartları, site sözleşmesi ve çekinceler için buraya tıklayınız. Site içeriği izinsiz başka site ya da medyalarda yayınlanamaz. Türk Hukuk Sitesi, ağır çalışma şartları içinde büyük bir mesleki mücadele veren ve en zor koşullar altında dahi "Adalet" savaşından yılmayan Türk Hukukçuları ile Hukukun üstünlüğü ilkesine inanan tüm Hukukseverlere adanmıştır. Sitemiz ticari kaygılardan uzak, ücretsiz bir sitedir ve her meslekten hukukçular tarafından hazırlanmakta ve yönetilmektedir.