Ana Sayfa
Kavram Arama : THS Google   |   Forum İçi Arama  

Üye İsmi
Şifre

Aktif Makale Yabancı Uyrukluların Türkiye Çalışma İzinleri Ve İlgili Mahkeme Kararları

Yazan : Av. Cuneyt Bodur [Yazarla İletişim]

Makale Özeti
Yabancı Uyruklu Personelde çalışma izinleri Şirket Personeli ve Hizmetlisi olarak ikiye ayrılmaktadır. Yabancılara Çalışma İzni verilmesinde ilk şart yurtiçi başvurularında yabancıların ikamet tezkeresi olarak bilinen oturma izinlerinin alınmış olmasıdır. Bu makalemizde İkamet Tezkeresinin ve Çalışma İzninin Nasıl alınacağı ve sözkonusu çalışmalar halinde çıkan ihtilaflarda Yargıtay ve Danıştay'ın ne şekilde karar verdiği irdelenmiştir.

YABANCI UYRUKLULARIN TÜRKİYE’DE ÇALIŞMALARI, İZİNLERİ VE MAHKEME KARARLARI

1) Kalifiye Personel ve İşçi Ayrımı
Ekonomik olarak her geçen gün gelişmekte olan ülkemize dünyanın pek çok yerinden yabancı uyruklu gelerek çalışmak istemektedir. Bu iş gücünün az bir kısmı Avrupa Birliği üyesi ülkelerden iken büyük bir kısmı ise nispeten geri kalmış ülkelerden oluşmaktadır. AB üyesi ülkelerden gelen yabancı uyruklu personelin büyük bir çoğunluğu ülkemizdeki yabancı sermayeli şirketlerde çalışmak için başvururken ikinci kısım iş gücü ise çoğunlukla ev hizmetlisi olarak (çocuk bakıcısı, hasta veya yaşlı bakıcı işler için) gelmektedirler. Ev Hizmetlisi çalışanlarına duyulan ihtiyaç; büyük şehirlerdeki orta yaş grubunda her iki eşin de çalışıyor olmasından kaynaklanmaktadır.

İşsizlik sayısı düşük denilemeyecek olan ülkemiz yabancılara çalışma iznini kolay vermemektedir. Özellikle şirketlerde kalifeye yabancılara çalışma izni alabilmek için Çalışma Bakanlığı'nin "Değerlendirme Kriterleri" denen şartların karşılanması gerekmektedir. Bu şartların başında o şirketin vergi borcunun olmaması ve herbir yabancı personel için en az 5 Türk Vatandaşının sigortalı olarak istihdam ediliyor olması, ödenmiş sermayesinin en az 100.000.-TL olması gerekmektedir. Ayrıca yabancı uyruklu personelin, ihracatı olan firmalarda ihracat yapılan ülkenin dilini ve pazarını bilen kişilerden olması olması önem kazanmaktadır. Aksi halde Bakanlık başvuruyu reddedecektir.

2) Ev Hizmetlileri Çalışma İzni
Kalifiye olmayan “Ev Hizmetlileri” için çalışma izni verilmesinin nedeni ülkemiz vatandaşlarının yatılı olarak çocuk bakıcısı veya ev işlerinde çalışmak istememesi sebebiyle bir boşluk bulunması nedeniyledir. Diğer bir deyiş ile “Yabancı Uyruklu İşçi Çalıştırmak” ev hizmetleri dışında mümkün değildir. Örn. Gürcü bir çiftçi veya Türkmen bir çoban veya Moldovalı bir fabrika işçisi için çalışma izni almanız mümkün değildir. Bu konuda Türkiye diğer ülkelerden örn. ABD ve Kanada’dan ayrılmaktadır. Ülkemiz ucuz iş gücü çekmek istememektedir ki bu doğru bir uygulamadır. Bu durumun tek istisnası Suriyeli sığınmacılardır. Suriyeli istihdamında da ikili bir ayrıma gidilerek normal ikamet izinli olanlar ile sığınmacılara verilen tanıtım kartı sahipleri farklı şartlara tabidir. Bu konuyu daha detaylı olarak inceleyeceğimiz makaleye bırakarak konumuza devam edelim.

3) Çalışma İzni başvurusu Nasıl Yapılır?
Türkiye’de çalışmak isteyen yabancıların öncelikle bir işveren bulması gerekmektedir. Türkiye’de yasal yoldan 5 yıllık ikameti olmayan tüm yabancıların işveren bulmadan çalışma iznine başvurma imkanları yoktur. Başvurunun yurtdışından yapılması halinde, yabancı kendi ülkesindeki Türk Konsolosluğuna İş Akdi ile birlikte başvurarak Başvuru ID'si almak ve aldığı bu ID numarasını Türkiye'deki işverenine göndererek İşveren tarafından da Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığında (10 gün içerisinde) diğer evrakların sunulması gerekmektedir.

Yurtdışı başvurularının neticelenmesi 45 günü bulabilmektedir. Olumlu cevap verilmesi halinde yabancı uyruklunun "Çalışma Vizesi" alarak Türkiye'ye giriş yapması gerekmektedir.

Çalışma Vizesi ile Türkiye'ye giriş yapan yabancılar artık Emniyet Makamlarına giderek Çalışma Meşruhatlı İkamet Tezkeresi almak zorunda değildirler. Yeni uygulama (6458 Sayılı Kanun Uyarınca) çalışma izni süresi aynı zamanda o yabancı için oturma izni anlamına gelmektedir. Ülkemize geldikten sonra bulunduğu ilçe nüfus müdürlüğüne giderek adres teyit veya kayıt işlemini ikmal etmesi yeterli olacaktır.

4) Başvuru Makamı
Başvuru yapılacak makam Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'dır. (Dipnot 1) Bakanlık başvuruları On-Line sistem üzerinden kabul etmekte ve Başvuru Forumu sistemde başvuru tamamlandıktan sonra “çıktı” alınarak Bakanlığa iletilmektedir.

5) Başvuru Şarları
Yukarıda da belirttiğimiz üzere, yurtdışı başvurularında T.C Konsoloslukları, yurtiçi başvurularda ise Çalışma Bakanlığına başvuru yapılmaktadır. Yurtiçinden başvurabilmek için yabancı uyruklunun en az 6 ay süre ile geçerli İkamet Tezkeresi yani Oturma İzni’nin olması gerekmektedir. İki başvurudan hangisi daha avantajlıdır diye düşünüldüğünde yurtiçi başvuru maliyetlerinin daha düşük olduğu gözlemlenmektedir.

Yurtiçi başvurlarında olumlu karar üzerine Çalışma Bakanlığına ödenecek harç 2016 yılı için 191.-TL iken, yurtdışından çalışma vizesi ücretleri 500 Avro ile 1000 Avro arasında değişmektedir. Her ülkeye uygulanan çalışma vize ücretleri farklı olup, o ülkedeki Türk Konsolosluğu'nu arayarak öğrenebilirsiniz.

6) İkamet Tezkeresi Nasıl Alınır?
Türkiye’ye vize muafiyeti kapsamında gelmiş olan yabancıların ülkelerine göre 30 gün ile 90 gün arasında kalma hakları vardır. Bu sürelerden daha uzun kalacaklar veya Türkiye içerisinden çalışma izni başvurusunda bulunmak isteyenler ikamet tezkeresi almak zorundadırlar. Oturma izni olarak bilinen bu tezkerenin tanzim makamı 2015 yılı Mayıs ayından itibaren Göç İdaresi Genel Müdürlüğü ve Müdürlüğe Bağlı İl Teşkilatlarıdır. Göç İdaresi Genel Müdürlüğü İkamet İzni Başvurularını ON-LINE sistemden almaktadır. (Dipnot 2) İkamet masrafları olarak, Turistik Harç bedeli (yaklaşık olarak) 85 ABD Dolarıdır.

7) Yabancıların İş Hukuku Hakları?
Yabancı uyruklu personel çalıştıran işverenlerin en çok merak ettiği konulardan birisi de yabancı personelin İhbar ve Kıdem tazminatı gibi haklarının olup-olmadığıdır. Yargıtay’a intikal eden bir olayda (Dipnot 3) Yabancı Uyrukluların İş Akdi bir (1) yıl süre ile yapıldığı için “Belirli Süreli İş Akdi” olarak kabul etmiş ve Kıdem Tazminatının söz konusu olmayacağına hükmetmiştir. Yüksek Mahkeme bu ve benzeri kararlarında yabancıların çalıştırılmasının izne bağlı olması sebebine dayandırmakta ve kesin olarak her sene bu izinlerin uzatılmasının garanti olmamasını da göz önünde bulundurmaktadır. Nitekim TC vatandaşlarının süreli iş akitlerini karşılıklı olarak uzatırken herhangi bir kurumun ayrıca onay veya iznine gerek bulunmamaktadır.

8) Yabancıların Çalışma İzin Başvurusunun Reddi Halinde Başvurulacak Yasal Yollar?
Çalışma izni başvurusunda bulunan ve fakat başvurusu reddedilen yabancı veya yabancının müstakbel işvereni 30 gün içerisinde bakanlığa “İtiraz”da bulunmak hakkında sahiptir. (Dipnot 4) Çalışma Bakanlığının itirazı yerinde bulmaması ve red kararında direnmesi halinde ilgililer kararın kendilerine tebliğinden itibaren 60 gün içerisinde İdare Mahkemesinde İptal davası açma hakkına sahiptirler. Mahkemeye intikal eden bir davada; çalışma izin başvurusunun Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun'un 14/a maddesi gibi mücerret bir sebep ile reddi halinde somut gerekçelere dayandırılmayan red kararlarını iptal etmiştir. (Dipnot 5) Mezkur Kanunun 14. maddesinin a bendi şu şekildedir; İş piyasasındaki durum ve çalışma hayatındaki gelişmeler ve istihdama ilişkin sektörel ve ekonomik konjonktür değişikliklerinin çalışma izni verilmesine elverişli olmaması, halinde çalışma izni başvurusu reddedilir. İptal davası ile ilgili olarak bilinmesi gereken önemli bir bilgi ise; İptal davası için hak düşürücü süre olan 60 gün e-mail ile tebliğ'den itibaren başlıyor olmasıdır.

İlk derece mahkemesinden de istenilen sonucun alınamaması halinde dosya Danıştay'da temyize konu edilebilir. Bunun için Temyiz Süresi; idare mahkemesinin red kararından itibaren 30 gündür.

9) Sonuç
Ülkemizde her geçen gün sayıları artan yabancı uyruklu personel veya işçilerin çalışma izinleri ülkemizdeki işsizlik durumları göz önüne alınarak düzenlenmekte İş-Kur’dan görüş alınmaktadır. Çocuk bakımı ve diğer ev hizmetlerinde ise çalışma izni nispeten daha kolay verilmekte olup bunu nedeni bu işlerde çalışacak T.C vatandaşların bulunmamasıdır. Çalışma izni almış olan yabancı uyrukluları “kıdem tazminat” ve “ihbar tazminatı” haklarının tanınmaması bir eksiklik olduğu kanaatindeyim.

DİPNOTLAR
Dipnot 1) Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Yabancılar Daire Başkanlığı
Dipnot 2) T.C İçişleri Bakanlığı, Göç İdaresi Genel Müdürlüğü
Dipnot 3) Yabancı İşçi Çalıştırma ve Kıdem Tazminatları: Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, Esas 2005/12936, Karar 2005/33070, Tarih 11.10.2005
Dipnot 4) 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu 14 ve 15. Maddesi uyarınca
Dipnot 5) Ankara 10. İdare Mahkemesi, Esas No: 2005/0613, Karar No: 2005/1582, Tarih: 12.10.2005

Saygılarımla,
Bu makaleden kısa alıntı yapmak için alıntı yapılan yazıya aşağıdaki ibare eklenmelidir :

"Yabancı Uyrukluların Türkiye Çalışma İzinleri Ve İlgili Mahkeme Kararları" başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Av. Cuneyt Bodur'e aittir ve makale, yazarı tarafından Türk Hukuk Sitesi (http://www.turkhukuksitesi.com) kütüphanesinde yayınlanmıştır.

Bu ibare eklenmek şartıyla, makaleden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun kısa alıntılar yapılabilir, ancak yazarının izni olmaksızın makalenin tamamı başka bir mecraya kopyalanamaz veya başka yerde yayınlanamaz.


[Yazıcıya Gönderin] [Bilgisayarınıza İndirin][Arkadaşa Gönderin] [Yazarla İletişim]
» Makale Bilgileri
Tarih
11-05-2013 - 15:08
(3122 gün önce)
Yeni Makale Gönderin!
Değerlendirme
Şu ana dek 4 okuyucu bu makaleyi değerlendirdi : 4 okuyucu (100%) makaleyi yararlı bulurken, 0 okuyucu (0%) yararlı bulmadı.
Okuyucu
10630
Bu Makaleyi Şu An Okuyanlar (1) :  
* Son okunma 1 gün 10 saat 51 dakika 39 saniye önce.
* Ortalama Günde 3,40 okuyucu.
* Karakter Sayısı : 8596, Kelime Sayısı : 1061, Boyut : 8,39 Kb.
* 3 kez yazdırıldı.
* 3 okur yazarla iletişim kurdu.
* Makale No : 1629
Yorumlar : 1
Değerli Meslektaşım, Makaleniz oldukça aydınlatıcı, uygulama bilgilerini de içermesi nedeniyle yol gösterici olduğundan size teşekkürlerimi sunarım. Naçizane, affınıza ve müsaadenize sığınarak bir ... (...)
Makalelerde Arayın
» Çok Tartışılan Makaleler
» En Beğenilen Makaleler
» Çok Okunan Makaleler
» En Yeni Makaleler
THS Sunucusu bu sayfayı 0,03342104 saniyede 14 sorgu ile oluşturdu.

Türk Hukuk Sitesi (1997 - 2016) © Sitenin Tüm Hakları Saklıdır. Kurallar, yararlanma şartları, site sözleşmesi ve çekinceler için buraya tıklayınız. Site içeriği izinsiz başka site ya da medyalarda yayınlanamaz. Türk Hukuk Sitesi, ağır çalışma şartları içinde büyük bir mesleki mücadele veren ve en zor koşullar altında dahi "Adalet" savaşından yılmayan Türk Hukukçuları ile Hukukun üstünlüğü ilkesine inanan tüm Hukukseverlere adanmıştır. Sitemiz ticari kaygılardan uzak, ücretsiz bir sitedir ve her meslekten hukukçular tarafından hazırlanmakta ve yönetilmektedir.