Ana Sayfa
Kavram Arama : THS Google   |   Forum İçi Arama  

Üye İsmi
Şifre

Aktif Makale Sosyal Güvenlik Hukuku Ders Notu

Yazan : Av.Bkacar [Yazarla İletişim]
Avukat

Makale Özeti
Sosyal Güvenlik Hukuku Ders Notu

Sosyal Güvenlik Hukuku

I-Sosyal Güvenlik: Genel anlamda belirli sosyal risklerin iktisadi sonuçlarına yani gelir kayıpları ve gider artışlarına karşı kişilerin güvenliklerinin sağlanmasıdır.
A.Dar Anlamda Sosyal Güvenlik: Fiziki ve sosyal risklere karşı toplumun geneline sosyal güvence dağıtılmasıdır.
B.Geniş Anlamda Sosyal Güvenlik: Toplumda yaşayan bireylere ekonomik destek sağlamak, toplumu genel olarak risk kabul edilen olaylara ve olgulara karşı korumak ve toplumda yaşayan herkesin kişiliğinin gelişmesini sağlamak için genel sistem oluşturmaktır.
II-Sosyal Güvenlik Kapsamındaki Riskler
Sosyal Tehlike: Kişinin gelirinde bir kesilmeye ve/veya giderlerinde çoğalmaya yol açan olaylardır. Hastalık, işsizlik yaşlılık, ölüm birer sosyal tehlikedir. Uluslaraarası Çalışma Örgütüne göre sosyal tehlikeler veya rsikler;
a.İş Kazaları ve Meslek Hastalıkları(Mesleki Riskler)
b.Hastalık, Analık, Malullük, Yaşlılık ve Ölüm(Fizyolojik Riskler)
c.İşsizlik ve Aile Yükler(Sosyo-Ekonomik Riskler)
Başka bir sınıflandırmaya göre; malulullük, yaşlılık ve ölüm riskleri “uzun dönemli riskler”, diğerleri ise “kısa dönemli riskler” olarak adlandırılır.
A.Mesleki Riskler: İş kazaları ve meslek hastalıklarıdır. Yapılan iş veya meslekle doğrudan doğruya ilgilidirler. Geçici kayıplara neden olabilecekleri gibi sürekli gelir kayıplarına da neden olabilirler. Her sistemde tazmin edilmektedir.
B.Fizyolojik Riskler: Kişinin kendinde, kendi bünyesinde meydana gelen fakat mesleki riskler dışında kalan risklerdir. Bunlar hastalık, analık, sakatlık, yaşlılık ve ölümden ibarettir.
Hastalık: Geçici bir iş göremezlik ve gelir kaybı durumudur.
Analık: Geçici bir iş göremezlik halidir.
Sakatlık(Maluliyet):Sürekli bir iş göremezlik ve gelir kaybı durumudur.
Yaşlılık: Yaşın ilerlemesi nedeniyle meydana gelen gelir kaybı durumudur.
Ölüm: Sürekli bir iş göremezlik ve gelir kaybı durumudur.
C.Sosyo-Ekonomik Riskler: Toplum, aile ve işletme hayatında meydana gelen risklerdir. İşsizlik ve aile yükler diye iki sınıfta toplanır.
İşsizlik: Çalışma arzu ve yeteneğine sahip olduğu halde iş ve ücret koşullarına göre uygun bir işin bulunmaması halini ifade eder. Geçici nitelikte bir gelir kaybına sebep olur. İşsizlik sigortası, teşkilat ve yönetimi en zor olan sigortadır.
Ailevi Yükler: Kişilere ek harcamalar yükleyen, hayatın önemli anlarında ortaya çıkan riskli dönemlerdir. Evlenme ve çoçuk sahibi olmak gibi riskler bu türdendir.
Konut Yardımı: Kira yardımı ve dar gelirli kişileri konut sahibi yapmak için onlara borç para-kredi verm şeklinde ortaya çıkan yardımlardır.
III-Sosyal Güvenliğin Temel Fonksiyonları:
Bu fonksiyonlar, sosyal güvenlik araçları olarak kullanılan; sosyal sigortalar, özel sigortalar, sosyal yardımlar ve sosyal hizmetler ile gerçekleştirilir.
a.Tasarruf Fonksiyonu
b.Sigorta Fonksiyonu
c.Gelirin yeniden dağıtımı fonksiyonu
d.Nesillerarası dayanışma fonksiyonu
IV-Sosyal Güvenlikte Kullanılan Teknikler
Bunlar modern ve klasik teknikler diye ayrılırlar.
A.Modern Teknikler:
Bunlar sigortalar, sosyal yardımlar ve sosyal hizmetler şeklindedir. Ayrıca primsiz sosyal güvenlik araçları denen başka modern tekniklerde vardır.
1.Sigortalar: En yaygın ve en gelişmiş araç sigortalardır. Sosyal sigorta ve özel sigorta olmak üzere ikiye ayrılırlar. İhtiyari-zorunlu, akdi-yasal, deniz-kara ve hava, mal ve kişi sigortaları olarak da ayrılırlar.
a.Sosyal Sigortalar: Türleri;
1.İş Kazası ve Meslek Hastalıkları Sigortası
İş Kazası: Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülmekte olan iş dolayısıyla sigortalının işveren tarafından görevle başka bir yere gönderilmesi yüzünden asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda, emzikli kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda, sigortalıların işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere götürülüp getirilmeleri sırasında, sigortalıyı hemen veya sonradan bedence veya ruhça arızaya uğratan olaydır.
Meslek Hastalığı: Sigortalının çalıştırıldığı işin niteliğine göre, tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı, geçici veya sürekli hastalık, sakatlık ya da ruhi arıza halleridir.
2.Hastalık ve Analık Sigortası
Hastalık sigortası: İş kazası ile meslek hastalığı sigortası dışında kalan bütün hastalık hallerinde belirli yardımların yapılmasını sağlayan bir sigorta koludur.
Analık Sigortası: Geçici bir iş göremezliğe sebep olan doğum sebebiyle ortaya çıkan sosyal güvenlik ihtiyacını karşılayan sigortadır.
3.Yaşlılık, Malullük ve Ölüm Sigortaları
4.İşsizlik Sigortası
b.Özel Sigortalar
Ticari bir nitelik taşırlar, kar amacı güderler. Sigorta şirketleri tarafındab yürütülür. İsteğe bağlıdırlar. Uzun vadeli sigorta açısından genel olarak hayat sigortası ve bireysel emeklilik sigortası olmak üzere ikiye ayrılırlar. Hayat sigortları, sağlık, kaza, yaşlılık, malullük, ölüm vb. rsikleri karşılar. Bir diğer türü de bireysel emeklilik sigortasıdır.
1.Hayat Sigortası
Hayat sigortası; insanların bireysel olarak önlemekte güçlük çektikleri veya tümüyle yetersiz kaldıkları ölüm, maluliyet, yaşlılık gibi olaylar karşısında, sigorta süresi sonunda sigortalıya veya yakınlarına, sigorta priminin belli bir süre içinde ödenmesi şartıyla tazminat veya gelir sağlama amacıyla kurulmuş özel sigorta türlerinden birisidir.
2.Yaşlılık ve Kaza(Malullük ve Ölüm) Sigortası
3.Sağlık Sigortası
4.Bireysel Emeklilik Sigortası
c. Özel ve Sosyal Sigortaların Kıyaslanması
1.Benzerlikler Açısından Karşılaştırma
a.Her iki sigorta tüünde de prim ödenir.
b.Özel ve sosyal sigortalarda sigortacılık tekniğinden yararlanılmakta ve topluluk çerçevesindeki riskler eşitlenmektedir.
c.Özel ve sosyal sigortaların ilgi alanı, tehlikelerin meydana getirdiği zararlardır.
2.Farklılıklar Açısından Karşılaştırma
a.Sosyal sigortalarda faydalanmada zorunluluk ilkesi egemenken, Özel sigortalarda ise, isteğe bağlılık ve akit serbestîsi ilkesi egemendir.
b. Sosyal sigortalarda asıl amaç, kar elde etmek değildir. Özel sigortalarda ise asıl amaç, kar elde etmektir.
c.Sosyal sigortalar Kamu Hukukunda; özel sigortalar ise Özel Hukuk içinde düzenlenir.
d. Özel sigortalarda herhangi bir zarara uğramadığı için sigorta şirketinden yardım veya hizmet almayanlar, sonraki dönemde daha az prim ödeme imkanına sahip iken sosyal sigortalarda böyle bir imkan bulunmamaktadır.
e.Sağlık hizmetlerinde sosyal ve özel sigortalar arasındaki benzerlikte dikkati çeken en önemli farklılık, özel sigortaların daha kaliteli hizmet verdiği gerçeğidir.
f. Sosyal sigortaların aksine özel sigortalarda; gelirin yeniden dağıtımı yerine fonlama, zorlama yerine teşvik, tekel yerine rekabet, tek tiplilik yerine tercihlilik özellikleri vardır.
g. Sosyal sigortalarla güvence altına alınan belirli sosyal riskler, yasayla belirtilmiş olup bunların dışında sosyal bir güvence söz konusu olamamaktadır. Özel sigortalarda ise; güvence altına alınması gereken riskler yasayla sınırlanmamaktadır.
h.Sosyal sigortalarda, birden fazla kurumda aynı anda sigortalı olabilme imkanı bulunmamaktadır. Oysa özel sigortalarda birden fazla şirketle sigorta sözleşmesi yapabilmek mümkündür.
k.Sosyal sigortalar, genel ve kamu çıkarları ile yakından bağıntılı iken özel sigortalar, özel çıkarlarla ilişkili olup ekonomik nitelikte ve para ile ölçülebilen şahsi çıkarları koruyucu özelliğe sahiptir.
I.Sosyal sigortalar, gelir kayıplarını telafi etme niteliğine sahip iken; özel sigortalar gelen tehlike zararlarının tazminini sağlama niteliğine sahiptir.
m.Sosyal sigortalarda devamlı ve süresi belirsiz bir hukuki ilişki kurulurken, özel sigorta sözleşmelerinde sigorta süresi belli olmaktadır.
2.Sosyal Yardımlar: Sosyal sigortalardan farklı olarak sosyal yardımlar; genellikle vergilerle finanse edilmekte, herhangi bir karşılığı olmaksızın gereksinim içinde olanları kapsamakta, tek yanlı olarak devlet tarafından yapılmakta ve yararlananlar mali katkıda bulunmamaktadır. Sosyal yardımlarla izlenilen amaç, yardım görenin mümkün olan en kısa sürede yeniden çalışabilme, gelir sağlama ve böylelikle kendi ihtiyaçlarını karşılayabilme olanağına kavuşturulmasıdır. Nitelikleri itibariyle primli sisteme dayanan sosyal sigortalardan ayrılmaktadır.
3.Sosyal Hizmetler: Sosyal hizmetler, ihtiyaç sahiplerine çeşitli sosyal alanlarda yapılan maddi olmayan yardımlardan oluşmaktadır. Sosyal hizmetler sosyal hukukun bir dalı olup, sosyal sigorta, sosyal tazmin ve sosyal yardım kurumlarından yararlanamayan ihtiyaç sahiplerini kapsamına almaktadır.
B.Klasik Teknikler
1.Bireysel Teknikler: Bireysel tasarruf yolu ile ekonomik rsiklere karşı bireysel güvenlik sağlamanın ilk yoludur.
2.Başkalarının Katılımını Gerektiren Teknikler
ı.Yardımlar
ıı. Hukuki Sorumluluk: Bir kimsenin başkasına verdiği zararı tazmin etmesi mantığına dayanır.
3.Toplu Teknikler
Yardımlaşma sandığı aracılığıyla yapılan toplu tasarruf ve dayanışma fikrine dayanan bir tekniktir. Örneğin; OYAK.
4.Devlet Eliyle Örgütlenen Teknikler
Sosyal güvenlik, tekniklerin en gelişmiş ve yaygın olanıdır.
5.Dinsel Teknikler
“Zekât”, “fitre” gibi sosyal yardımlar ve sosyal güvenlik amacı taşıyan “vakıflar” bu tekniğin bir sonucudur.
Sosyal Güvenliğin Nitelikleri
a.Zorunlu olması
b.Bir sistem oluşturması
c.Bütün toplumu kapsaması
d.Bütün sosyal tehlikeleri konu alması
e.Bir insan hakkı olması
f.Kamu sigortası sayılması ve devlet görevi olması
VI-Sosyal Güvenliğin Finansmanı
Sosyal güvenliğin istenilen düzeyde gerçekleşmesinin en önemli nedeni, sosyal güvenliğin finansmanında kaynakların sınırlılığıdır. Dünyada gene olarak kabul edilen sistem, sosyal güvenliğin primli rejimle sağlanmasıdır.
A.Finansmana Katılanlar
a.İşçi ve İşveren: İşçi ve işverenden alınan primler sosyal güvenliğin önemli finansmanıdır.
b.Devlet: Sosyal güvenliğin ikinci ve önemli finansman kaynağı devlet gelirlerdir.
B.Sosyal Güvenliğin Finansman Yöntemleri
Bu konuda iki sistem vardır:
a.Dağıtım Yöntemi: Sosyal sigortada, belirli bir yılın gelirleri ile o yıla ait sigorta ivazları ve işletme giderlerinin karşılanması esasına dayanır. Kuşaklar arası dayanışma metodu adı da verilir.
b.Fon Biriktirme(Kapitalizasyon) Yöntemi: İlerde riskler sonucu ortaya çıkabilecek giderlerin önceden meydana getirilen bir fondan karşılanması esasına dayanır. İkiye ayrılır: Bireysel fon yönteminde sigortalı için ödenen primler sigortalıya tahsis edilen bireysel fon hesabına eklenmekte ve fonda meydana gelen birikintiler ileride sigortalıya sağlanacak sosyal gelirlerin kaynağını oluşturmaktadır. Kolektif fon yönteminde, bütün sigortalılara ait primler ortak bir fonda toplanmakta ve ileride sigortalılara sağlanacak sosyal gelirlerin kaynağını oluşturmaktadır.
C.Aktüeryal Denge ve Karşılıklar: Sistemde toplanan kaynaklar, sistemin idari masrafları ve giderlerinin karşılanması ile risklerin gerçekleşmesine bağlı olarak ivazların ve öteki sigorta yardımlarının sağlanmasında kullanılır. Aktüeryal denge, gerçekleşecek risklere karşılık kaynakların yeterliliğinin korunmasıdır.
Sosyal güvenliğin, ekonomik yapı, demografik yapı ve vergi sistemi ile ilişkisi mevcuttur.
I.Dünyada Sosyal Güvenlik Sistemi
A.Sanayileşme Öncesinde Sosyal Güvenlik
B.Sanayileşme Sonrası Sosyal Güvenlik
C.Günümüz Sosyal Güvenlik Anlayışını Etkileyen Sistemler
1.Beveridge Raporu
İngiliz sosyal güvenlik sisteminin kuruluşunda önemli rol oynamıştır. Sir William Beveridge tarafından hazırlanmış bir rapordur. Rapor esas olarak insanları yoksulluktan kurtarma çareleri aranmıştır. Raporda; sosyal güvenlik sisteminin tek elden yönetilmesi, bütün sigorta kolları için zorunlu olarak maktu tek prim alınması, milli sağlık hizmetinin kurulması, sosyal güvenliğin sadece ücretliler değil herkesi kapsaması gerektiği savunulmuştur. Beveridge tarafından sosyal devrim olarak nitelenmiş, bütün dünyada ilgi uyandırmıştır. Raporda sosyal güvenlik sisteminin ana ilkeleri şu şekilde belirlenmiştir:
a.Genellik ve sigorta yardımlarında teklik ilkesi
b.Yönetimde birlik ilkesi
c.Primlerde teklik ve vergilerle katkı sağlama ilkesi
d.Sosyal güvenlik sisteminin “tam istihdam” ve “ulusal sağlık” politikalarıyla desteklenmesi
2.Bismarck Modeli
Sosyal sigorta sistemi ilk olarak Bismarck tarafından Almanya’da kurulmuştur. Bu modelde sosyal güvenlik hakkı, kural olarak mesleki faaliyet ölçütüne bağlı olmaktadır. Kişilerin bağımlı ya da bağımsız çalışma statülerine bağlı olarak, sosyal güvenlik sisteminin kapsamına alınmaları söz konusudur. Sistemin finansman kaynağı ise, esas olarak kazanç esasına dayalı sigorta primleridir. Günümüzde, sosyal sigorta modeli olarak Avrupa Birliği içinde en yaygın olarak uygulanan modeldir. Özel sigorta ilkesini benimsemiş, sisteme girmeyi zorunlu görmüştür. Hastalık, iş kazası, sakatlık ve yaşlılık sigortaları konusunda birtakım kurallar koymuştur. Bismarck sisteminin birinci temel ilkesi; özel sigortaların isteğe bağlı olan öğesinin terk edilmesi ve zorunluluk esasının benimsenmesidir. İkinci teme ilke; sosyal güvenlik yardımlarından yaralanmak isteyenlerin prim ödeyerek finansmana katılmalarıdır.5510 sayılı yasa da özde bu modele uygundur.
3.Şili Modeli
Bu modelin üç temel ayağı vardır:
a.Ferdi Tasarruf(fon) yöntemi benimsenmiştir. Her sigortalı adına bir sosyal güvenlik tasarruf hesabı açılmakta kendi ödediği primler bu fonda toplanmakta, kişi emekliye ayrıldığında kendi hesabında biriken para emekli aylığı olarak o kişiye ödenmektedir.
b.Fonlar özel fon şirketleri(AFP) tarafından yönetilmektedir.
c.Sigortalılar emeklilik fonlarını seçme, bir fondan diğerine geçme hakkına sahiptir.
Sistem “sosyal” olmaktan ziyade daha çok kar esasına dayanır. Emeklilik ile sağlık sigortası sistemi birbirinden ayrılmıştır. İşverenden hiçbir kesinti olmamakta, devletten de herhangi bir katkı verilmemektedir. Sisteme göre kadınlarda 60, erkeklerde ise 65 yaşına gelen ve yeteri parası biriken kişiler emekli olabilirler. Bu modelde çalışanların ücretlerinin %10’u emekli primi olarak kesilmektedir.
4.Diğer Modeller
“ABD Modeli” adı verilen bir modelde sosyal güvence bireyin sorumluluğuna terk edilmiştir. Sistem sadece asgari düzeyde emeklilik rejimi ile emeklilere ve yoksullara sağlık hizmetini ve kısmi işsizlik yardımlarını kapsar.
“Avustralya Modeli”nde İngiliz- Yeni Zelanda karışımı bir sosyal güvenlik sistemi uygulanır. Daha çok vergilerle finanse edilen kamu yardımları sistemi egemendir.
“Uzakdoğu veya Japon Modeli” özde hiyerarşik bir model taşır. İşletmelerin hacmine göre ikili bir yapılanma gösterir ve çalışanlara çok farklı düzeyde güvence sağlar.
“Ulusal Sosyal Sigorta Modeli” özel kesimler dışında kalan herkesi kapsamaktadır. Yaşlılık aylığı sınırı 65’tir.Belli meslek grupları için ayrı sosyal sigorta rejimleri kabul edilmiştir.
D.Sosyal Güvenliğin Uluslar arası Metinlerdeki Yeri
1.İnsan Hakları Evrensel Bildirisi
Madde 22- Herkesin, toplumun bir üyesi olarak, sosyal güvenliğe hakkı vardır.
Madde 25-1. Herkesin kendisinin ve ailesinin sağlık ve refahı için beslenme, giyim, konut ve tıbbi bakım hakkı vardır. Herkes, işsizlik, hastalık, sakatlık, dulluk, yaşlılık ve kendi iradesi dışındaki koşullardan doğan geçim sıkıntısı durumunda güvenlik hakkına sahiptir.
2.Anaların ve çocukların özel bakım ve yardım görme hakları vardır.
Bütün çocuklar, evlilik içi veya evlilik dışı doğmuş olsunlar, aynı sosyal güvenceden yararlanırlar.
2.Sosyal Güvenliğin Asgari Normlarına İlişkin Sözleşme
3.Sosyal Güvenlikte Eşit Davranma İlkesine Yönelik Sözleşme
4.Avrupa Ülkelerinde Kabul Edilen Sosyal Güvenlik Belgeleri
a.Avrupa Sosyal Şartı
Tüm çalışanlar ve geçimini temin ettikleri kişiler sosyal güvenlik hakkına sahiptir. Yeterli kaynaklardan yoksun herkes, sosyal ve sağlık yardımı hakkına sahiptir. Herkes sosyal refah hizmetlerinden yararlanma hakkına sahiptir.
b.Avrupa Sosyal Güvenlik Kodu
F.Avrupa Birliği Sosyal Güvenlik Hukuku
1.Kurucu Antlaşmalarda Sosyal Güvenlik
2.Sosyal Güvenlik Konusundaki Tüzükler ve Temel Sosyal Haklar Şartı
3.İki Taraflı Sosyal Güvenlik Sözleşmeleri
II-Türk Sosyal Güvenlik Sistemi
A.Osmanlı Dönemi: Tanzimat Dönemine kadar sosyal güvenlik fitre, zekât, vakıflardan yoksullara yardım ve lonca isimli meslek örgütlerinin kurduğu orta sandıklarının üyelerine hastalık vb. hallerde yaptığı çeşitli yardımlar şeklindedir. Ancak bunların asıl dayanağı, dinsel kurallar, gelenek, karşılıklı dayanışma ve yardımlaşmadır. Ahilik, Lonca ve vakıflar vardır.
B.Tanzimat Dönemi
C.TBMM Hükümeti Dönemi
D.Cumhuriyet Dönemi
a.1982 Anayasası Dönemi
Madde 60 - Herkes, sosyal güvenlik hakkına sahiptir.
Devlet, bu güvenliği sağlayacak gerekli tedbirleri alır ve teşkilatı kurar.
Madde 61 - Devlet harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleriyle, malul ve gazileri korur ve toplumda kendilerine yaraşır bir hayat seviyesi sağlar.
Devlet, sakatların korunmalarını ve toplum hayatına intibaklarını sağlayıcı tedbirleri alır.
Yaşlılar, Devletçe korunur, Yaşlılara Devlet yardımı ve sağlanacak diğer haklar ve kolaylıklar kanunla düzenlenir.
Devlet, korunmaya muhtaç çocukların topluma kazandırılması için her türlü tedbiri alır.
Bu amaçlarla gerekli teşkilat ve tesisleri kurar veya kurdurur.
Madde 62 - Devlet, yabancı ülkelerde çalışan Türk vatandaşlarının aile birliğinin, çocuklarının eğitiminin, kültürel ihtiyaçlarının ve sosyal güvenliklerinin sağlanması, anavatanla bağlarının korunması ve yurda dönüşlerinde yardımcı olunması için gereken tedbirleri alır.
b.5510 Sayılı Yasa Dönemi
Yeni kurulan sosyal güvenlik sisteminin üç temel ayağı vardır. Sistemin 1. ayağı, sosyal güvenlik kurumlarını tek çatı altında toplamasıdır. Sağlk yardımlarını uzun ve kısa sigorta dallarından çıkaran “genel sağlık sigortası” sistemi de sistemin 2. ayağıdır. Sistemin 3. ayağını da “sosyal yardım ve hizmetler” oluşturur.
Sosyal Yardımlar ve Çeşitleri
Sosyal yardım kavramı, muhtaç kimselere yönelik olarak, zorunlu katılım ilkesine dayanmayan ya da katılma ile yapılan yardım arasında bir ilişki bulunmayan, devlet bütçesiyle ya da özel vergilerle finanse edilen kamu yardımları olarak tanımlanabilir. Bazılarında tazminat karakteri bazılarında ise korum karakteri ağır basar.
I.Tazminat Karakteri Taşıyan Sosyal Yardımlar
a.Muhtaç asker ailelerine yardım
b.Vatan hizmetinde bulunmuş kişilere yapılan yardım
c.Vatani hizmet tertibinden şeref aylığı bağlanması
d.Bazı kamu görevlilerine yapılan yardım
e.Yabancı ülkelerdeki türk kültürüne hizmet eden öğretmenlere yardım
f.TSK’nın bazı personeline ödenecek şehitlik ve sakatlık tazminatı
II-Koruma ve Teşvik Karakteri Taşıyan Yardımlar
a.65 Yaşını dolduran muhtaç, kimsesizlere yapılacak yardım
b.Başkasının yardımına muhtaç ve özürlü kimselerle fakir ve kimsesiz vatandaşlara yardım
c.Küçük yardımlarla üretken hale gelebilecek fakir ve muhtaç kimselere yardım
d.Öğretmenliği desteklemeye yönelik yardımlar
e.Üstün başarı gösteren sporcuları desteklemeye yönelik yardımlar
Sosyal Hizmetler ve Çeşitleri
Sosyal Hizmetler; kişi ve ailelerin kendi bünye ve çevre şartlarından doğan veya kontrolleri dışında oluşan maddi, manevi ve sosyal yoksunluklarının giderilmesine ve ihtiyaçlarının karşılanmasına, sosyal sorunlarının önlenmesi ve çözümlenmesine yardımcı olunmasını ve hayat standartlarının iyileştirilmesi ve yükseltilmesini amaçlayan sistemli ve programlı hizmetler bütününüdür. Nitelikleri itibariyle ikiye ayrılırlar: sosyal yardım karakterli sosyal hzimetler ve sosyal refah karakterli sosyal hizmetlerdir.
Sosyal yardım karakterli sosyal hizmetler; ekonomik yetersizlikleri nedeniyle geçinme imkânı olamayan yoksullara maddi ve manevi yardım yapılmasıdır.
Sosyal refah karakterli sosyal hizmetler; yoksul durumunda bulunmamakla beraber, değişik türlerde yönlendirme, rehberlik, psikolojik destek gibi özel ihtisas hizmetlerine yönelik manevi yardım hizmetleridir.
I-Fiziksek Korumaya Yönelik Başlıca Sosyal Hizmetler
a.Korunmaya muhtaç çocuklara yönelik hizmetler
b.Muhtaç özürlülere yönelik hizmetler
c.Muhtaç yaşlılara yönelik hizmetler
II-Özel Eğitime Yönelik Sosyal Hizmetler
a.Özel eğitim, rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri
b.Özel eğitim okulları ve kurumları hizmetleri
III-Sağlık Yardımlarına Yönelik Sosyal Hizmetler
IV-Konut Yardımına Yönelik Sosyal Hizmetler
5510 Sayılı Yasaya Göre Sigotalılık
I.Sigortalı Sayılanlar:
Yasada sosyal sigortalı sayılanlar, kendi içerisinde hizmet akdiyle bağımlı çalışanlar(m.4/I-a) ve bağımsız çalışanlar(m.4/I-b) ile kamu görevlisi olarak çalışanlar(m.4/I-c) şeklinde üçe ayrılmıştır.
A.Bağımlı Çalışanların Sigortalılığı
I.Tam Sigortalı Sayılanlar
a.Hizmet Akdi ile Çalışanlar
5510 sayılı yasa uygulamasında hizmet akdi, 818 sayılı Borçlar Kanununda tanımlanan hizmet akdi ve iş mevzuatında tanımlanan iş sözleşmesini ve hizmet akdini ifade eder. Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar sigortalı sayılmıştır. Burda iş ilişkisinin hizmet akdine dayanması gerekir.
1.Hizmet Akdinin Unsurları
Hizmet akdinin hizmet(iş görme), bağımlılık(hukuki bağlılık), süre ve ücret olmak üzere dört unsuru vardır.
2.Hizmet Akdine Benzer Çalışmalar
Çırak: Çıraklıkta meslek ve sanat öğrenme ağır basar, ücret ikinci plandadır. Çıraklar işçi olmayıp sadece “iş kazası ve meslek hastalığı” yönünden sigortalıdır.
Memur: 5510 sayılı yasaya göre sigortalı olup atama işlemi ile statüye intibak ettirilmiş kişidir. İş sözleşmesine göre çalışmaz.
Sözleşmeli Personel: 5510 sayılı yasaya göre sigortalı olup statü hukukuna bağlı olarak çalıştırılan kişidir.
Stajyerler: İşçi olmayıp sadece “iş kazası ve meslek hastalığı” yönünden sigortalıdır.
3.İşverene Bağlı Çalışma
Çalışan sigortalı işverene bağlı olarak çalışmalıdır. İşveren işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara denir.
4.Bir İşyerinde Fiilen Çalışma
Çalışan sigortalının bir işyerinde fiilen çalışıyor olması gerekir. İşveren tarafından mal veya hizmet üretmek amacıyla maddi olan ve olmayan unsurlar ile işçinin birlikte örgütlendiği birime işyeri denir.
b. Yasanın Özel Hükümleri Uyarınca Sigortalı Olanlar
1.İşçi sendikalarının başkanlığına ve yönetim kurullarına seçilenler
İşçi sendikaları ve konfederasyonları ile sendika şubelerinin başkanlıkları ve yönetim kurullarına seçilenler m.4/I-a çerçevesinde sigortalı sayılmıştır.
2.Güzel sanatlar kollarında çalışanlar ile düşünürler ve yazarlar
Hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan, bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılan; film, tiyatro, sahne, gösteri, ses ve saz sanatçıları ile müzik, resim, heykel, dekoratif ve benzeri diğer uğraşları içine alan bütün güzel sanat kollarında çalışanlar ile düşünürler ve yazarlar yasa kapsamında sigortalı sayılmıştır.
3.Yabancı uyruklu kişilerin sigortalılığı
Mütekabiliyet esasına dayalı olarak uluslararası sosyal güvenlik sözleşmesi yapılmış ülke uyruğunda olanlar hariç olmak üzere, yabancı uyruklu kişilerden hizmet akdi ile çalışanlar, m.4/I-a çerçevesinde sigortalı sayılmıştır.
4.Çiftçi mallarını koruma bekçileri
4081 sayılı Çiftçi Mallarının Korunması Hakkında Kanuna göre çalıştırılan koruma bekçileri m.4/I-a çerçevesinde sigortalı sayılmıştır.
5.Usta öğreticiler
Milli Eğitim Bakanlığı tarafından düzenlenen kurslarda usta öğretici olarak çalıştırılanlar m.4/I-a çerçevesinde sigortalı sayılmıştır.
6.Ders ücreti karşılığı görev verilenler
Kamu idarelerinde ders ücreti karşılığı görev verilenler, m.4/I-a çerçevesinde sigortalı sayılmıştır.
7.Genel(Umumi) kadınların sigortalılığı
1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanununda belirtilen umumî kadınlar, m.4/I-a çerçevesinde sigortalı sayılmıştır.
8.657 sayılı yasa kapsamında çalışan geçici personel
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (C) bendi kapsamında çalıştırılanlar yani geçici personeller, m.4/I-a çerçevesinde sigortalı sayılmıştır.
9.Yabancı misyonlarda çalışan türk personel
Diplomatik masuniyeti olmayan yabancı kuruluşlar ile dini kuruluşlarda(kilise vb.) işverenlerle aralarında hizmet akdi bulunmak şartıyla çalışan türk personel, m.4/I-a çerçevesinde sigortalı sayılmıştır.
10.Bulgaristan’dan zorunlu göç eden soydaşlar
Bulgaristan’dan zorunlu göç eden ve henüz türk vatandaşlığı kazanmayan soydaşlarımız, 2527 sayılı türk soylu yabancıların türkiye’de meslek ve sanatlarını serbestçe yapabilmelerine, kamu, özel kuruluş veya işyerlerinde çalıştırılabilmelerine ilişkin kanun hükümlerine göre bir yâda birkaç işveren tarafından çalıştırılmaları halinde tüm sigorta kollarına tabi olarak sigortalı sayılacaklardır.
11.Profesyonel sporcuların sigortalılığı
12.Bahşiş ve yüzde usulüyle çalışanların sigortalılığı
13.Köy personelinin sigortalılığı
14.Vatani hizmet tertibinden aylık alanlar
15.Kapıcı, kaloriferci, bekçi, bahçıvan ve odacılar
16.Vahidi fiyatla(tek fiyat) çalışanlar

II. Kısmi Sigortalı Sayılanlar
5510 sayılı yasanın 5. maddesinde, kısa ve uzun vadeli sigorta kolları bakımından haklarında bazı sigorta kolları uygulanacak olan kişiler ve uygulanacak sigorta kollarına yer verilmiştir:
1. Tutuklu ve hükümlüler
Hizmet akdi ile çalışmamakla birlikte, ceza infaz kurumları ile tutukevleri bünyesinde oluşturulan tesis, atölye ve benzeri ünitelerde çalıştırılan hükümlü ve tutuklular hakkında, iş kazası ve meslek hastalığı ile analık sigortası uygulanır ve bunlar, m.4/I-a kapsamında sigortalı sayılmışlardır; ancak bunlar hastalık ve uzun vadeli(ölüm,yaşlılık, maluliyet) sigorta kollarından yararlanamazlar.
2.Çıraklar ve Stajyerler
3308 sayılı Meslekî Eğitim Kanununda belirtilen aday çırak, çırak ve işletmelerde meslekî eğitim gören öğrenciler hakkında iş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık sigortası; meslek liselerinde okumakta iken veya yüksek öğrenimleri sırasında zorunlu staja tabi tutulan öğrenciler hakkında ise iş kazası ve meslek hastalığı sigortası uygulanır ve bu bentte sayılanlar m.4/I-a kapsamında sigortalı sayılmışlardır.
3.Harp malulleri ve vazife mamulleri
Harp malûlleri ile 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu, 3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna göre vazife malûllüğü aylığı bağlanmış malûllerden, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başlayanların aylıkları kesilmez. Aylıkları kesilmeksizin çalışan bu kişiler hakkında ise iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulanır.
4.Yaşlılık aylığı alarak çalışanlar
5.Kursiyerler
Türkiye İş Kurumu tarafından düzenlenen meslek edindirme, geliştirme ve değiştirme eğitimine katılan kursiyerler, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılırlar ve bunlar hakkında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulanır.
7.İş kaybı tazminatı alanlar
Bunlar 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı ve genel sağlık sigortalısı sayılacak ancak kısa vadeli sigorta kollarına tabi olamayacaklardır.
8.Yurtdışında iş üstlenen işverenlerin işçileri
Ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılır ve bunlar hakkında kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası hükümleri uygulanır.
9.Kısmi zamanlı çalıştırılan üniversite öğrencileri
Bu durumdaki kimseler için sadece iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulanır.
B.Bağımsız Çalışanların Sigortalılığı
Yasanın kapsamına girmek için bağımsız çalışanların belli işlerde çalışmaları gerekmektedir. Genel olarak hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar sigortalı sayılmışlardır.5510 sayılı yasa uygulamasında hizmet akdi, 818 sayılı Borçlar Kanununda tanımlanan hizmet akdi ve iş mevzuatında tanımlanan iş sözleşmesini ve hizmet akdini ifade eder. Bu tür sigortalılar;
1.Köy ve mahalle muhtarları
2.Gelir vergisine tabi olanlar
Hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan Ticarî kazanç veya serbest meslek kazancı nedeniyle gerçek veya basit usûlde gelir vergisi mükellefi olanlar 5510 sayılı yasa m.4/I-b-1 kapsamında sigortalıdırlar.
3.Gelir vergisinden muaf olanlar
Hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan, gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı olanlar 5510 sayılı yasa m.4/I-b-1 kapsamında sigortalıdırlar.
4.Belirli şirket ortakları
Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları, diğer şirket(adi komandit, kolektif, limited) ve donatma iştiraklerinin ise tüm ortakları 5510 sayılı yasaya göre sigortalıdırlar.(m.4/1-b-3)
a. Anonim şirkette yönetim kurulu ortaklar
b. Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları
c. Adi komandit şirket ortakları
d.Kolektif şirket ortakları
e.Limited şirket ortakları
f.Adi şirket ortakları
g.Donatma iştiraki ortakları
5.Tarımsal faaliyette bulunanlar
Hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan tarımsal faaliyette bulunanlar 5510 sayılı yasa m.4/I-b-1 kapsamında sigortalıdırlar.
6.Jokey ve antrenörler
10/7/1953 tarihli ve 6132 sayılı At Yarışları Hakkında Kanuna tabi jokey ve antrenörler. 5510 sayılı yasa m.4/I-b-1 kapsamında sigortalıdırlar.
C.Kamu Görevlilerinin Sigortalılığı
5510 sayılı yasa m.4/c'ye göre, yasanın yürürlüğünden sonra ilk defa sigortalı olan kamu görevlileri, sosyal sigortalar yönünden yalnızca uzun vadeli sigortalar(ayrıca genel sağlık sigortasının) kapsamına alınmış, kısa vadeli sigortaların ise dışında bırakılmıştır. Yasanın yürürlüğünden önce sigortalı olanlar ise, yasanın yürürlüğünden sonra çalışmayı sürdürmekle, 5510 m.4/c çerçevesinde sigortalı sayılacak ve genel sağlık sigortasına tabi olacaklar; fakat bunlar hakkında 5510 sayılı yasanın kısa ve uzun vadeli sigorta hükümleri uygulanmayacak ve eski yasada(5434 sayılı yasa) kendilerine sağlanan yardımlardan yararlanmaya devam edecekler.
1.Belli Yerlerde ve İşlerde Çalışıyor Olmak
Kanuna göre, sigortalı sayılacakların yasada sayılan belli yerlerde çalışmaları ve ayrıca belli işlerde çalışıyor olmaları şarttır.
Belli Yerler: Sigortalı sayılacak kişinin, öncelikle bir kamu idaresinde çalışması gereklidir.
Belli İşler:
a. 5510 Sayılı Yasanın 4. Maddesinin (a) bendine tabi (yani hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlardan) olmayanlardan, kadro ve pozisyonlarda sürekli olarak çalışıp ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar,
b.5510 Sayılı Yasanın 4. Maddesinin (a) ve (b) bentlerine (bağımsız çalışan sigortalılar) tabi olmayanlardan, sözleşmeli olarak çalışıp ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar ile 657 sayılı DMK’nun 86. maddesi uyarınca açıktan vekil atananlar.
5510 Sayılı Yasada memur niteliğini taşımayan diğer bazı çalışanlar da sigortalı sayılarak, haklarında m.4/I-c hükümlerinin uygulanması kararlaştırılmıştır. Bunlar;
a) Kuruluş ve personel kanunları veya diğer kanunlar gereğince seçimle veya atama yoluyla kamu idarelerinde göreve gelenlerden; bu görevleri sebebiyle kendilerine ilgili kanunlarında Devlet memurları gibi emeklilik hakkı tanınmış olanlardan hizmet akdi ile çalışmayanlar,
b) Başbakan, bakanlar, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, belediye başkanları, il encümeninin seçimle gelen üyeleri,
c)5510 m.4/I-c bendi kapsamında iken, bu kapsamdaki kişilerin kurduğu sendikalar ve konfederasyonları ile sendika şubelerinin başkanlıkları ve yönetim kurullarına seçilenlerden aylıksız izne ayrılanlar,
d) Harp okulları ile fakülte ve yüksek okullarda, Türk Silâhlı Kuvvetleri hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken askerî öğrenci olanlar ile astsubay meslek yüksek okulları ve astsubay naspedilmek üzere temel askerlik eğitimine tâbi tutulan adaylar,
e) Polis Akademisi ile fakülte ve yüksek okullarda, Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okumaya devam eden öğrencilerdir.
2.Yasanın sigortalı saymadığı kişiler arasında yer almamak
Bu kişiler şunlardır:
a.5510 m.4/I-c bendi gereği sigortalı sayılması gereken yer ve işlerde çalışmakla birlikte, 18 yaşını doldurmamış olanlar. (m.6/h)
Bununla birlikte istisnai olarak, bir meslek veya sanat okulunu bitirenlerden, 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu hükümlerine göre mahkemece ergin kılınmak suretiyle, öğrenimleriyle ilgili görevlerde çalışanlar hakkında 18 yaşın bitirilmiş olması şartı aranmaz.
b. Kamu idarelerinin dış temsilciliklerinde istihdam edilen ve temsilciliğin bulunduğu ülkede sürekli ikamet izni veya bu devletin vatandaşlığını da haiz bulunan Türk uyruklu sözleşmeli personelden, bulunduğu ülkenin sosyal güvenlik kurumunda sigortalı olduğunu belgeleyenler ile kamu idarelerinin dış temsilciliklerinde istihdam edilen sözleşmeli personelin uluslararası sosyal güvenlik sözleşmeleri çerçevesinde ve temsilciliğin bulunduğu ülkenin ilgili mevzuatının zorunlu kıldığı hallerde, işverenleri tarafından bulunulan ülkede sosyal sigorta kapsamında sigortalı yapılanlar(m.6/I).
D.İşleri Nedeniyle Geçici Olarak Yurt Dışında Bulunan Sigortalılar
5510 sayılı yasa m.10’a göre; 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde sayılan sigortalıların(esasen hizmet sözleşmesiyle çalışanların) işverenleri tarafından geçici görevle yurt dışına gönderilmeleri veya (c) bendinde sayılan sigortalıların (kamu görevlilerinin) mevzuatlarında belirtilen usûle uygun olarak yurt dışına gönderilmeleri veya (b) bendinde sayılanların(bağımsız çalışanların) sigortalılığa esas çalışması nedeniyle yurt dışında bulunmaları halinde, bu görevleri yaptıkları sürece, sigortalıların ve işverenlerin sosyal sigortaya ilişkin hak ve yükümlülükleri devam edecektir. Bu duruma doktrinde “dışa yansıma” denir. Şartları;
a.Türkiye ile Türk sigortalının bulunduğu yabancı ülke arasında bir sosyal güvenlik sözleşmesinin bulunmaması,
b.Yurt dışında çalışmanın sürekli değil geçici olması,
c.Bulunulan yabancı ülkenin, geçici olarak yurt dışında bulunan kimseye, sosyal güvenlik sisteminden gereken yardımları yapmaması.
E.İsteğe Bağlı Sigortalılar
İsteğe bağlı sigorta; kişilerin isteğe bağlı olarak prim ödemek suretiyle uzun vadeli sigorta kollarına ve genel sağlık sigortasına tâbi olmalarını sağlayan sigortadır. İsteğe bağlı sigortalılar, bağımsız çalışanların düzenlendiği 4/b bendine dâhil edilmişlerdir.
Şartları;
İsteğe bağlı sigortalı olabilmek için Türkiye'de ikamet etmek gerekir. Yabancılar da isteğe bağlı sigortalı olabilirler;
a) Bu Kanuna tâbi zorunlu sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışmamak veya sigortalı olarak çalışmakla birlikte, ay içerisinde 30 günden az çalışmak veya son bir yıl içinde 360 günden az çalışmak ya da tam gün çalışmamak,
b) Kendi sigortalılığı nedeniyle aylık bağlanmamış olmak,
c) 18 yaşını doldurmuş bulunmak,
d) İsteğe bağlı sigorta talep dilekçesiyle Kuruma başvuruda bulunmak, şartlarını yerine getirenler isteğe bağlı sigortalı olabilmektedir.
İsteğe bağlı sigortalılık, başvurunun Kurum kayıtlarına ulaştığı tarihi takip eden günden itibaren başlar. İsteğe bağlı sigortalı olabilmek için sigortalının 5510 sayılı Kanun 4. maddesi kapsamında sigortalı olmaması gerekir.
Sona Ermesi:
İsteğe bağlı sigortalılık;
a) İsteğe bağlı sigortalılığını sona erdirme talebinde bulunanların, primi ödenmiş son günü takip eden günden,
b) Aylık talebinde bulunanların, aylığa hak kazanmış olmak şartıyla talep tarihinden,
c) Ölen sigortalının ölüm tarihinden,
itibaren sona erer.
F.Diğer Sigortalılar
1.Topluluk Sigortası Kapsamındakiler
Topluluk sigortası bağımsız çalışanlardan noter, avukat gibi meslek örgütlü grupların sosyal güvencesinin sağlanması için eski 506 sayılı yasayla getirilmiş bir sigorta müessesesidir. Ancak, 5510 sayılı yasa “topluluk sigortası” uygulamasına son vermiştir. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun mülga 86 ncı maddesine göre malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları bakımından topluluk sigortasına devam edenler, yeni kanun m.4 kapsamında durumları değerlendirilerek, durumlarına uyan bent kapsamında sigortalı sayılacaklardır.
2.506 Sayılı Yasanın Geçici 20nci Maddesi Kapsamındaki Sigortalılar
506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesine göre bankalar, sigorta ve reasürans şirketleri, ticaret odaları, sanayi odaları, borsalar veya bunların teşkil ettikleri birlikler personelinin malullük, yaşlılık ve ölümlerinde yardım yapmak üzere kurulmuş bulunan sandıklar eskiden olduğu gibi iştirakçileri tarafından yönetilmesi devam edecektir.
Sigortalı Sayılmayanlar
Kısa ve uzun vadeli sigorta kolları hükümlerinin uygulanmasında sigortalı sayılmayacak kişiler şunlardır:
1. İşverenin işyerinde ücretsiz çalışan eşi,
2.Konut içinde yapılan işlerde çalışanlar
Aynı konutta birlikte yaşayan ve üçüncü derece dâhil bu dereceye kadar hısımlar arasında ve aralarına dışardan başka kimse katılmaksızın, yaşadıkları konut içinde yapılan işlerde çalışanlar sigortalı sayılmazlar.
3.Ev hizmetlerinde çalışanlar (ücretle ve sürekli olarak çalışanlar hariç),
4.Askerlik Hizmetini yapmakta olan yükümlüler
Askerlik hizmetlerini er ve erbaş olarak yapmakta olanlar ile yedek subay okulu öğrencileri sigortalı sayılmazlar.
5.Kendi ülkelerinde sigortalı olan yabancılar
Yabancı bir ülkede kurulu herhangi bir kuruluş tarafından ve o kuruluş adına ve hesabına Türkiye'ye bir iş için gönderilen ve yabancı ülkede sosyal sigortaya tâbi olduğunu belgeleyen kişiler ile Türkiye'de kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan, yurt dışında ikamet eden ve o ülke sosyal güvenlik mevzuatına tâbi olanlar sigortalı sayılmazlar.
6. Yapım ve üretim işlerinde çalışan öğrenciler,
Resmî meslek ve sanat okulları ile yetkili resmî makamların izniyle kurulan meslek veya sanat okullarında ve yüksek okullarda fiilen normal eğitim süreleri içinde yapılan, tatbikî mahiyetteki yapım ve üretim işlerinde çalışan öğrenciler sigortalı sayılmazlar.
7.İşe alıştırılmakta olan hasta veya malûller,
Sağlık hizmet sunucuları tarafından işe alıştırılmakta olan veya rehabilite edilen, hasta veya malûller sigortalı sayılmazlar.
8.18 yaşını doldurmamış olanlar,
5510 sayılı yasa 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentleri gereği sigortalı sayılması gerekenlerden 18 yaşını doldurmamış olanlar sigortalı sayılmazlar. Bir meslek veya sanat okulunu bitirenlerden, 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu hükümlerine göre mahkemece ergin kılınmak suretiyle, öğrenimleriyle ilgili görevlerde çalışanlar hakkında 18 yaşın bitirilmiş olması şartı aranmaz.
9.Tarım işlerinde çalışanlar,
10.Bağımsız çalışanlardan, geliri prime esas günlük kazanç alt sınırının altında kalanlar,
11.Dış temsilciliklerde çalıştırılan sözleşmeli personel,
12.Köy korucuları.
Bu makaleden kısa alıntı yapmak için alıntı yapılan yazıya aşağıdaki ibare eklenmelidir :

"Sosyal Güvenlik Hukuku Ders Notu" başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Av.Bkacar'e aittir ve makale, yazarı tarafından Türk Hukuk Sitesi (http://www.turkhukuksitesi.com) kütüphanesinde yayınlanmıştır.

Bu ibare eklenmek şartıyla, makaleden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun kısa alıntılar yapılabilir, ancak yazarının izni olmaksızın makalenin tamamı başka bir mecraya kopyalanamaz veya başka yerde yayınlanamaz.


[Yazıcıya Gönderin] [Bilgisayarınıza İndirin][Arkadaşa Gönderin] [Yazarla İletişim]
Bu makaleye henüz okuyucu yorumu eklenmedi. İlk siz yorumlayın!
» Makale Bilgileri
Tarih
17-10-2011 - 16:19
(1161 gün önce)
Yeni Makale Gönderin!
Değerlendirme
Şu ana dek 1 okuyucu bu makaleyi değerlendirdi : 1 okuyucu (100%) makaleyi yararlı bulurken, 0 okuyucu (0%) yararlı bulmadı.
Okuyucu
18289
Bu Makaleyi Şu An Okuyanlar (1) :  
* Son okunma 2 saat 33 dakika 26 saniye önce.
* Ortalama Günde 15,74 okuyucu.
* Karakter Sayısı : 38933, Kelime Sayısı : 4527, Boyut : 38,02 Kb.
* 9 kez yazdırıldı.
* 16 kez indirildi.
* Henüz yazarla iletişime geçen okuyucu yok.
* Makale No : 1395
Yorumlar : 0
Bu makaleye henüz okuyucu yorumu eklenmedi. İlk siz yorumlayın!
Makalelerde Arayın
» Çok Tartışılan Makaleler
» En Beğenilen Makaleler
» Çok Okunan Makaleler
» En Yeni Makaleler
THS Sunucusu bu sayfayı 0,10109210 saniyede 14 sorgu ile oluşturdu.

Türk Hukuk Sitesi (1997 - 2013) © Sitenin Tüm Hakları Saklıdır. Kurallar, yararlanma şartları, site sözleşmesi ve çekinceler için buraya tıklayınız. Site içeriği izinsiz başka site ya da medyalarda yayınlanamaz. Türk Hukuk Sitesi, ağır çalışma şartları içinde büyük bir mesleki mücadele veren ve en zor koşullar altında dahi "Adalet" savaşından yılmayan Türk Hukukçuları ile Hukukun üstünlüğü ilkesine inanan tüm Hukukseverlere adanmıştır. Sitemiz ticari kaygılardan uzak, ücretsiz bir sitedir ve her meslekten hukukçular tarafından hazırlanmakta ve yönetilmektedir.