Ana Sayfa
Kavram Arama : THS Google   |   Forum İçi Arama  

Üye İsmi
Şifre

5941 S.lı Çek Kanunu MADDE 3
(1) Karşılığı bulunan çek, hesabın bulunduğu muhatap bankanın herhangi bir şubesine ibraz edildiğinde hamilin varsa vergi kimlik numarası saptandıktan sonra ödenir. Ancak çek, hesabın bulunduğu şubeden başka bir şubeye ibraz edildiğinde, o şubece karşılığı sorulmak suretiyle ödenir.

(2) “Karşılıksızdır” işlemi, muhatap bankanın hamile kanunen ödemekle yükümlü olduğu miktarın dışında, çek bedelinin karşılanamayan kısmıyla sınırlı olarak yapılır.

(3) Muhatap banka, ibraz eden düzenleyici dışındaki hamile, süresinde ibraz edilen her çek yaprağı için;

a) Karşılığının hiç bulunmaması halinde,

1) Çek bedeli (DEĞİŞİK İBARE RGT: 03.02.2012 RG NO: 28193 MÜKERRER KANUN NO: 6273/2) bin Türk Lirası veya üzerinde ise (DEĞİŞİK İBARE RGT: 03.02.2012 RG NO: 28193 MÜKERRER KANUN NO: 6273/2) bin Türk Lirası,

2) Çek bedeli (DEĞİŞİK İBARE RGT: 03.02.2012 RG NO: 28193 MÜKERRER KANUN NO: 6273/2) bin Türk Lirasının altında ise çek bedelini,

b) Karşılığının kısmen bulunması halinde,

1) Çek bedeli (DEĞİŞİK İBARE RGT: 03.02.2012 RG NO: 28193 MÜKERRER KANUN NO: 6273/2) bin Türk Lirası veya altında ise, çek bedelini aşmamak koşuluyla, kısmi karşılığı (DEĞİŞİK İBARE RGT: 03.02.2012 RG NO: 28193 MÜKERRER KANUN NO: 6273/2) bin Türk Lirasına tamamlayacak bir miktarı,

2) Çek bedeli (DEĞİŞİK İBARE RGT: 03.02.2012 RG NO: 28193 MÜKERRER KANUN NO: 6273/2) bin Türk Lirasının üzerinde ise, çek bedelini aşmamak koşuluyla, kısmi karşılığa ilave olarak (DEĞİŞİK İBARE RGT: 03.02.2012 RG NO: 28193 MÜKERRER KANUN NO: 6273/2) bin Türk Lirasını,

ödemekle yükümlüdür. Bu husus, hesap sahibi ile muhatap banka arasında çek defterinin teslimi sırasında yapılmış olan dönülemeyecek bir gayri nakdi kredi sözleşmesi hükmündedir. Bu fıkradaki miktar, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan fiyat endekslerindeki yıllık değişmeler göz önünde tutularak Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından her yıl Ocak ayında belirlenir ve Resmi Gazete’de yayımlanır.

(4) Hamilin talepte bulunması halinde, karşılıksızdır işlemi; çekin arka yüzüne tahsil için bankaya ibraz edildiği tarih, hesap durumu, bankanın yükümlülüğü çerçevesinde ödediği miktar ve ibraz eden gerçek kişinin adı ve soyadı yazılmak, bu kişinin tüzel kişi adına bedeli tahsil etmesi halinde bu husus belirtilmek ve bu kişi ile birlikte banka yetkilisi tarafından imzalanmak suretiyle yapılır. Banka tarafından ödenen miktar düşüldükten sonra karşılıksız kalan tutar açıkça belirtilir. Hamilin imzalamaktan kaçınması halinde, karşılıksızdır işlemi yapılmaz.

(5) Muhatap bankanın üçüncü fıkraya göre ödemekle yükümlü olduğu tutar dahil, kısmi ödemenin hamil tarafından kabul edilmemesi halinde, ikinci fıkra hükmüne göre karşılıksızdır işlemi yapılır; ibraz tarihi ile ödememe nedeni çekin üzerine yazılır ve çek, üzerine imzası alınarak hamiline geri verilir; ön ve arka yüzünün fotokopisi banka tarafından saklanır. Çek hesabında hiç karşılığın bulunmaması ve hamilin sadece muhatap bankanın üçüncü fıkraya göre ödemekle yükümlü olduğu tutarın ödenmesini talep etmesi halinde de bu fıkra hükmüne göre işlem yapılır.

(6) Muhatap bankanın üçüncü fıkraya göre ödemekle yükümlü olduğu tutar dahil kısmi ödeme halinde, çekin ön ve arka yüzünün onaylı fotokopisi ücretsiz olarak hamile verilir. Çek hamili, bu fotokopiyle müracaat borçlularına veya kambiyo senetleri hakkındaki takip usullerine başvurabileceği gibi, (DEĞİŞİK İBARE RGT: 09.08.2016 RG NO: 29796 KANUN NO: 6728/62) (YÜR. TAR.: 31.12.2017) icra mahkemesine şikayette bulunurken dilekçesine bu fotokopiyi ekleyebilir ve bunu icra daireleri ile mahkemelerde ispat aracı olarak kullanabilir. Mahkeme veya icra dairesinin istemi halinde çekin aslı bu mercilere gönderilir.

(7) Banka;

a) Çekin karşılığının hesapta bulunmasına rağmen hamiline ödenmesinin geciktirilmesi,

b) Kanunen ödemekle yükümlü olduğu miktarın hamile ödenmesinin geciktirilmesi,

hallerinde, çek hamiline, her geçen gün için binde üç gecikme cezası öder. Bu hallerde 4/12/1984 tarihli ve 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun hükümleri uygulanmaz.

(8) Üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihinden önce ibraz edilen çekin karşılığının Türk Ticaret Kanunu'nun 707 nci maddesi uyarınca kısmen veya tamamen ödenmemiş olması halinde, bu çekle ilgili olarak hukuki takip yapılamaz. İleri düzenleme tarihli çekle ilgili olarak hukuki takip yapılabilmesi için, çekin üzerindeki düzenleme tarihine göre kanuni ibraz süresi içinde bankaya ibraz edilmesi ve karşılıksızdır işlemine tabi tutulması şarttır.

(EKLENMİŞ FIKRA RGT: 03.02.2012 RG NO: 28193 MÜKERRER KANUN NO: 6273/2)
(9) Çekin, üzerinde yazılı baskı tarihinden itibaren beş yıl içinde ibraz edilmemesi hâlinde, muhatap bankanın üçüncü fıkraya göre ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğu sona erer.

(EKLENMİŞ FIKRA RGT: 09.08.2016 RG NO: 29796 KANUN NO: 6728/62) (YÜR. TAR.: 31.12.2017)
(10) Lehine karekodlu çek düzenlenen lehdar, teslim aldığı çeki Türk Ticaret Kanununun 780 inci maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen sisteme kaydeder. Karekodlu çekin sisteme kaydedildiği tarihten sonra çek düzenleyen tüzel kişinin temsilcilerinde meydana gelen değişiklikler, çek hesabı sahibi tüzel kişinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

çek sorumluluk bedeli

Üyemizin Notu: Çek Kanunu'nun 3. maddesi, çek hamillerini korumaya ve zararlarını bir nebze olsun azaltmaya; bankaların da çek hesabı açarken daha özenli davranmasını sağlamaya yönelik bir düzenlemedir. Ancak bu bedelin talebinde bankalar genellikle ödemeden kaçınmaktadırlar. Bankalar bu talebin ibrazdan itibaren 15 gün, 6 ay, bir yıl gibi süreler zarfında talep edilmesi gerektiği ya da çekin ibrazı sırasında çek arkasına vurulan karşılıksız kaşesinde hamilin bu bedeli istemediğine dair bir ibarenin olması ya da hamilin vekilinin vekaletnamesinde bu bedeli alabileceğine dair özel bir hükmün bulunması gerektiği; çek sorumluluk bedelini ancak çekin yazıldığı şubeden alınacağı gibi nedenlerle bu bedeli ödemeden kaçınmaktadırlar. Çek Kanunu, amacına uygun olarak yorumlanıp incelendiği zaman bankaların ödememe sebeplerinin haksız olduğu görülecektir. Çek Kanunu'nda bu bedelin talebiyle ilgili bir süre öngörülmemiştir; ancak 3. maddede ödemenin dayanağı olarak “gayri nakdi kredi sözleşmesi” ibaresi kullanılmıştır. Bu ibareden yola çıkarsak Çek Kanunu ve Ticaret Kanunu'nda herhangi bir süreden bahsedilmediği için BK 125. madde uygulanmalıdır. BK m.125 e göre ise genel zamanaşımı süresi 10 yıldır. Yani çek hamili ibrazdan itibaren 10 yıl içinde bu bedeli talep edebilir. Bu bedeli talep ederken hamil, o bankanın herhangi bir şubesine başvurabilir. Nasıl ki kişi her türlü işlemini başka şubeden yapabiliyorsa çek sorumluluk bedelini de başka şubeden talep edebilir. Ancak bu işlem için banka masraf talep edebilmektedir. Bu konuda bankanın yetkisiz olduğunu öne sürmesi hukuka aykırıdır. Bunun yanında kişi bu bedeli almaktan açıkça feragat etmediği sürece süresi içinde her zaman talep edebilir. Bankanın “hamil bedeli almaktan feragat etmiştir” şeklindeki tek taraflı beyanı bu bedeli almaya engel değildir. Bazı bankalar bu hususta çekin arkasına karşılıksız kaşesi vururken bu ibareyi de koyarak ödemeden kaçınmaya çalışmaktadırlar. Çek sorumluluk bedelini kişi bir dilekçeyle bankadan bizzat talep edebileceği gibi avukatı aracılığı ile de talep edebilir. Avukatın talebinde vekâletnameyi de bankaya sunması gerekir. Bazı bankalar vekilin bu ücreti talebini; vekâletnamede “çek sorumluluk bedelini vekil talep etmeye yetkilidir” şeklinde özel bir hükmün olması gerektiği, vekâletnamede bulunan “ahzu kabza” ibaresinin yeterli olmadığı gerekçesiyle reddetmektedirler. "Ahzu kabza yetkilidir" ibaresi müvekkil adına bedel-alacak tahsili yapabilir anlamını taşımaktadır. Nihayetinde müvekkil adına bankadan çek sorumluluk bedeli talep etmek de vekilin ahzu kabz yetkisine dahildir.


 
Şerhi Ekleyen Üyemiz:
Av.Musa BAYNAL
Hukukçu
Avukat
Şerh Son Güncelleme: 18-06-2010

THS Sunucusu bu sayfayı 0,01791906 saniyede 8 sorgu ile oluşturdu.

Türk Hukuk Sitesi (1997 - 2016) © Sitenin Tüm Hakları Saklıdır. Kurallar, yararlanma şartları, site sözleşmesi ve çekinceler için buraya tıklayınız. Site içeriği izinsiz başka site ya da medyalarda yayınlanamaz. Türk Hukuk Sitesi, ağır çalışma şartları içinde büyük bir mesleki mücadele veren ve en zor koşullar altında dahi "Adalet" savaşından yılmayan Türk Hukukçuları ile Hukukun üstünlüğü ilkesine inanan tüm Hukukseverlere adanmıştır. Sitemiz ticari kaygılardan uzak, ücretsiz bir sitedir ve her meslekten hukukçular tarafından hazırlanmakta ve yönetilmektedir.