Mesajı Okuyun
Old 21-11-2009, 10:38   #5
Yücel Kocabaş

 
Varsayılan

-Usulüne uygun tebligat yapılmadığından ortada mal sahibi için henüz başlamış bir kamulaştırma yoktur.
-17. Maddeye göre verilen tescil kararı bedel davasında kesin hüküm oluşturmaz. Verilen tescil kararının ortadan kaldırılmasına gerek bulunmamaktadır.
-Mal sahibi kamulaştırmasız el atma davası açabilir.
HGK ve 5 HD.sinin görüşleri bu şekildedir.
***


T.C.

YARGITAY

HUKUK GENEL KURULU

E. 2005/5-754

K. 2005/783

T. 28.12.2005

KAMULAŞTIRMASIZ ELATMA ( Yapılan Tebligat Geçersiz Olduğundan Mal Sahibi İçin Henüz Başlamış Bir Kamulaştırma İşlemi Bulunmadığı/Davacıların Bedel Artırım Davası Açma Hakları Olduğu - Kamulaştırma Kanununun 17. Maddesi Uyarınca Verilen Tescil Kararının Kaldırılmasına Gerek Olmadığı )

• ALACAK DAVASI ( Kamulaştırmasız Elatma - Başlamış Bir Kamulaştırma İşlemi Bulunmadığından Davacıların Bedel Artırım Davası Açma Hakları Olduğu/Kamulaştırma Kanunu'nun 17. Maddesi Uyarınca Verilen Tescil Kararının Kaldırılmasına Gerek Olmadığı )

• GEÇERSİZ TEBLİGAT ( Davacıların Adresleri Tapu Vergi ve Nüfus Müdürlüklerinden Sorulmadan ve Haricen Zabıta Vasıtası İle Araştırılmadan Gazete İle İlan Edilmesi - Kamulaştırmasız Elatma )

• TESCİL KARARI ( Yapılan Tebligat Geçersiz Olduğundan Mal Sahibi İçin Henüz Başlamış Bir Kamulaştırma İşlemi Bulunmadığı - Kamulaştırma Kanununun 17. Maddesi Uyarınca Verilen Tescil Kararının Kaldırılmasına Gerek Olmadığı )

2942/m.7, 13, 14, 17, 25

1086/m.74, 75, 76

7201/m.28

4721/m.705

</IMG>
ÖZET : Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir. Davacıların adresleri; Tapu, Vergi ve Nüfus Müdürlüklerinden sorulmadan ve haricen zabıta vasıtası ile araştırılmadan gazete ile ilan edilmiş ise yapılan tebligat geçersiz olduğundan, mal sahibi için henüz başlamış bir kamulaştırma işlemi bulunmadığından, davacıların bedel artırım davası açma hakları vardır. Bu nedenle Kamulaştırma Kanunu'nun 17. maddesi uyarınca verilen tescil kararının kaldırılmasına gerek yoktur.
DAVA : Taraflar arasındaki "kamulaştırmasız el koymadan kaynaklı alacak" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; 1. Asliye 1. Hukuk Mahkemesince davanın reddine dair verilen 11/5/2004 gün ve 375-275 sayılı kararın incelenmesi davacılar vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 01/11/2004 gün ve 8054-10785 sayılı ilamı ile;
( ... Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.
Mahkemece, dava konusu taşınmazın 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 17. maddesi uyarınca K. Belediye Başkanlığı adına tapuya tesciline karar verilmesi ve bu kararın da 30.09.1998 tarihinde kesinleşmesi sebebiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Dosyada yapılan incelemede; dava konusu taşınmazın kamulaştırılması sebebiyle, kamulaştırmayı yapan K. Belediye Başkanlığı tarafından taşınmazın hissedarları hakkında 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 17. maddesi uyarınca idare adına tescil davası açıldığı, davalı hissedarların duruşmaya gelmemeleri sebebiyle yokluklarında duruşma yapılıp, kararın da Hanen tebliğ edildiği anlaşılmıştır.
1- Kamulaştırmasız el atma davasının görülebilmesi için; davacıların tapu malikleri ile hukuki irtibatlarının tesbit edilmesi gerekir. Bu nedenle, öncelikle davacılar vekiline davacıların, tapu malikleri ile hukuki irtibatlarını gösterir belgelerini ibraz etmesi hususunda mehil verilmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile hüküm kurulması,
2- Dosya içinde mevcut İ. 11. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1997/399 Esas, 1998/592 Karar sayılı tescil davasındaki davacıların ve ayrıca dava konusu taşınmaz maliklerinin adreslerinin 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 7. maddesinde belirtilen kuruluşlardan sorulup, alınacak cevaplar da denetlenmeden gazete ile yapılan ilanın geçerli olduğunun ve kamulaştırma işlemi ile tescil kararının kesinleştiğinin kabulü, doğru görülmemiştir... )
Gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
Hukuk Genel Kurulu'nca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği görüşüldü:
KARAR : Dava, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkindir.
A- DAVACININ İSTEMININ ÖZETİ:
Davacılar vekili, tapuda müvekkillerinin miras bırakanları adına kayıtlı bulunan İ. ili, G. mahallesi 42. ada 1. parsel sayılı taşınmaza davalı idarece kamulaştırmasız el atıldığını; her ne kadar idare, taşınmazın kamulaştırıldığını ve kamulaştırma işlemi ile bedelin kesinleştiğini ileri sürmekte ise de, mal sahiplerine tebligat yapılmadığını ve bedelin ödenmediğini; ayrıca yetkili merciin onayı bulunmadığından, kamulaştırma işleminin de geçersiz olduğunu ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 1.000.000.000TL taşınmaz bedelinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
B- DAVALININ CEVABININ ÖZETİ:
Davalı K. Belediye Başkanlığı vekili, dava konusu taşınmazın müvekkili idare tarafından 3.10.1991 tarihli Belediye Encümeni kararıyla kamulaştırıldığını, mal sahiplerinin ferağ vermemeleri nedeniyle idarece İ. Asliye 11. Hukuk Mahkemesi'nin 1997/399E. 1998/592K. sayılı dosyasında açılan dava sonunda, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 17. maddesi gereğince taşınmazın idare adına tesciline karar verildiğini, anılan tescil kararının kesinleşmiş olması nedeniyle davacıların kamulaştırmasız el koyma nedeniyle tazminat davası açamayacaklarını savunmuştur.
C-YEREL MAHKEME KARARININ ÖZETİ:
Yerel Mahkeme; "2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 17. maddesiuyarınca taşınmazın idare adına tesciline dair verilen karar kesinleşmekle mülkiyetin idareye geçtiği, bu nedenle davacıların kamulaştırmasız el koyma nedenine dayanarak taşınmaz bedelinin tahsilini talep edemeyecekleri" gerekçesiyle "davanın reddine" karar vermiştir.
D-TEMYİZ EVRESİ, BOZMA VE DİRENME:
Davacılar vekilince temyiz edilen karar, Özel Daire'ce yukarıda yazılı gerekçeyle bozulmuş; Yerel Mahkeme, "davacıların, tapu malikleriyle hukuki irtibatlarının tespit edilmesi" gereğine değinen 1 numaralı bozma nedenine uymuştur.
Ne var ki Mahkemece, "kamulaştırma işlemi ile tescil kararının usulüne uygun kesin leş ip kesinleşmediğinin araştırılması gereğine" işaret eden 2 numaralı bozma nedenine ise direnilmiştir.
E-GEREKÇE:
1 ) Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; görülmekte olan kamulaştırmasız bedel karşılığının istendiği davada, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 17. maddesi uyarınca açılan tescil davasında yapılan tebligatların geçerli olup olmadığının araştırılması ve kamulaştırma işlemi ile tescil kararının kesinleşip kesinleşmediğinin irdelenmesi olanağının bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.
Hemen belirtilmelidir ki; davanın, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davası olarak açılması, bedel artırım davası olarak kabul edilip, bakılmasına engel değildir.
Dava konusu taşınmazın kamulaştırıldığı ve bedel takdir edildiği, dosya kapsamından anlaşıldığından, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 74, 75 ve 76. maddeleri ile 04.06.1 958 tarihli 15/6 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında belirtildiği gibi; Hakim, sadece tarafların ileri sürdükleri maddi vakıalar ve netice-i taleple bağlı olup, dayandıkları kanun hükümleri ve onların tavsifleriyle bağlı değildir. Hakim, kanunları re' sen tatbik ederek iddia ve müdafaadaki netice-i talepleri karara bağlamakla mükelleftir. Kısaca, olayları anlatmak taraflara, hukuki nitelendirme hakime aittir.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 25. maddesinde yer alan, "Hakların kullanılması ve borçların yerine getirilmesi bakımından kamulaştırma işlemi mal sahibi için 13. madde uyarınca yapılan tebligatla başlar" amir hükmü uyarınca, davacılara kamulaştırma işleminin usulüne uygun olarak tebliğ edilip edilmediğinin saptanması gerekir. Bu nedenle öncelikle; kamulaştırma işleminin gazete ile ilanen tebliğinden önce davacıların adreslerinin Kamulaştırma Kanunu'nun 7. maddesinde yazılı, Tapu, Vergi ve Nüfus kayıtları üzerinden ve haricen zabıta marifetiyle araştırılması zorunludur.
Yapılan araştırmalar sonucunda adresleri bulunamayan veya tebligat yapılamayanlara, 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 28. maddesi gereğince, ilan yoluyla tebligat yapılması icap eder. Tüm bu işlemler yapılıp tamamlandıktan sonra tebligat geçerli hale gelir.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 14. maddesi uyarınca, taşınmazın malik, zilyet ve diğer ilgilileri tebligat gününden itibaren 30 gün içinde bedel artırım davası açabilirler.
Bu 30 günlük süre, hak düşürücü süre niteliğinde olup, mahkemece re' sen araştırılması gerekir.
Mahkemece; bu husus araştırılmadan, dava konusu taşınmazın Kamulaştırma Kanunu'nun 17. maddesine göre Konak Belediye Başkanlığı adına tapuya tesciline karar verildiği ve bu kararın kesinleştiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Daire bozma kararında da belirtildiği gibi, davacıların adresleri; Tapu, Vergi ve Nüfus Müdürlüklerinden sorulmadan ve haricen zabıta vasıtası ile araştırılmadan gazete ile ilan edilmiş ise yapılan tebligat geçersiz olduğundan, 25. madde uyarınca mal sahibi için henüz başlamış bir kamulaştırma işlemi bulunmadığından, davacıların bedel artırım davası açma hakları vardır. Bu nedenle 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 17. maddesi uyarınca verilen tescil kararının kaldırılmasına gerek yoktur.
Şayet adresleri usulüne uygun araştırıldıktan sonra, ilanen tebliğ edilmiş ise tebligat geçerli olduğundan, davanın 30 günlük hak düşürücü süreden reddi gerekecektir.
Yukarıda açıklanan gerekçelerle; gazete ile ilan yapılmadan önce, davacıların adreslerinin Kamulaştırma Kanununun 7. maddesinde belirtilen kuruluşlardan sorulup sorulmadığı araştırılmadan eksik inceleme ile hüküm kurulması usul ve yasaya aykırıdır. Direnme kararı bu nedenle bozulmalıdır.
2 ) Ancak Mahkemece; Özel Daire bozma kararının 1 numaralı bendinde belirtilen ve "davacıların, tapu malikleriyle hukuki irtibatlarının tespit edilmesi" gereği ne değinen bozma gerekçesine uyularak oluşturulan yeni hüküm Özel Dairece incelenmediğinden; bu yöne ilişkin temyiz itirazlarının incelenmesi için dosya Özel Daireye gönderilmelidir.
SONUÇ : 1 ) Davacılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile, direnme kararının yukarıda ( 1 ) numaralı bentte yazılı nedenlerden dolayı H.U.M.K. nun 429. Maddesi gereğince BOZULMASINA, istek halinde temyiz peşin harcının geri verilmesine, oyçokluğu ile,
2 ) Yukarıda ( 2 ) numaralı bentte yazılı nedenlerden dolayı yeni hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın 5. HUKUK DAİRESİNE GÖNDERİLMESİNE, oybirliği ile, 28.12.2005 gününde karar verildi.
KARŞI OY :

...E-Karşı Oy Gerekçesi:
Özel Daire ile Yerel Mahkeme arasındaki uyuşmazlık; dava konusu taşınmazın 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 17. maddesi uyarınca davalı idare adına tesciline karar verilmiş ve bu kararın kesinleşmiş olması karşısında, tapuda malik görünen kimseler tarafından sonradan açılan kamulaştırmasız el koyma nedeniyle taşınmaz bedelinin talep edildiği davada, davacıların aktif dava ( husumet ) ehliyetlerinin bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.
Öncelikle ifade edilmelidir ki; belirli bir davanın başarıya ulaşabilmesi, davacı ya da davalı olan kimselerin gerçekten o davada davacı ya da davalı olma niteliğini taşımalarına bağlıdır.
Bu noktada taraflar, belirli bir davada davacı ve davalı olmak niteliğinden yoksun iseler, davanın bu yönden reddedilmesi gerekir. Davacı olma niteliği ile dava açanın, dava konusu olan hak üzerinde bir tasarruf yetkisi bulunmalı ki, o davada gerçek davacı niteliğini kazanabilsin.
Görüldüğü üzere, bir kimsenin bir davada kendisine kondurulan davacı ya da davalı olma niteliğinin bulunup bulunmaması, usule ilişkin bir sorun olmayıp, maddi hukuka göre belirlenmektedir.
Kısaca, bir hakkı dava etme yetkisi, o hakkın sahibine aittir. Dolayısıyla, Mahkemece dava konusu hakkın esası yönünden karar verilebilmesi, o kişilerin davada gerçekten davacı ve davalı niteliğine sahip olmalarına bağlıdır. Tersi durumda, dava konusu hakkın esası için bir karar verilemeyeceğinden; dava, niteliğin bulunmamasından dolayı reddedilmelidir. Niteliğin yokluğu ise bir itiraz olup, hakimin re'sen göz önünde tutması gerekir.
Bu genel açıklamalardan sonra, taşınmaz mülkiyetinin kazanılması yollarının açıklanmasında yarar vardır.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 705. maddesinin birinci fıkrası, taşınmaz mülkiyetinin kural olarak tescille kazanılacağını öngörmüştür. Bu genel kuraldan ayrık olarak, anılan maddenin ikinci fıkrasında; "Miras, mahkeme kararı, cebri icra, işgal, kamulaştırma halleri ile kanunda öngörülen diğer hallerde, mülkiyet tescilden önce kazanılır. Ancak, bu hallerde malikin tasarruf işlemleri yapabilmesi, mülkiyetin tapu kütüğüne tescil edilmiş olması şartına bağlıdır" denilmiştir.
Yürürlükten kaldırılan 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi'nin 633. maddesinde de kural olarak tescil ilkesi benimsenmiş; bu kuralın istisnası olarak, işgal, miras, kamulaştırma, cebri icra ve mahkeme kararı ile mülkiyetin tescilden önce kazanılacağı açıklanmıştır.
Mahkeme kararıyla da tescilden önce mülkiyetin kazanılacağı, Türk Medeni Kanunu'nun 705. maddesinde açıkça belirtilmiştir. Mahkemenin davanın kabulüne ilişkin ve kesinleşen kararı, davalının mülkiyet hakkına son vermekte ve davacı yararına mülkiyet hakkı kurmakta; böylece mülkiyet değişikliğini sağlamaktadır.
Ne var ki, taşınmaz mülkiyetini devretmek ya da üzerinde sınırlı ayni hak kurmak veya kurulmuş bu hakları devretmek için tescil zorunludur.
Bu noktada, kamulaştırılan taşınmazın malikinin idare lehine ferağ vermediği hallerde, tapulu taşınmaz malın kamulaştırma yapan idare adına tesciline olanak sağlayan 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 17. maddesi uyarınca verilen tescil kararının kesinleşmesi ile, mal sahibinin mülkiyet hakkının sona erdiği ve idare lehine mülkiyet hakkı kurulduğu kuşku ve duraksamadan uzaktır.
Nitekim, Kamulaştırma Kanunu'nun 17. madde gerekçesinde; "Bu madde, kamulaştırılan taşınmazın mal sahibinin rızasına bakılmaksızın idareye geçmesi kuralının sonucudur" denilmiştir.
Aksi düşünce, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 17. maddesine dayanılarak verilen tescil kararlarının, çeşitli nedenler ileri sürülerek geçersiz kabul edilmesi sonucunu doğurur ki, böyle bir kaosun yaşanmasına hukukun sebebiyet vermesi düşünülemez.
Yukarıda da açıklandığı gibi, bir davada davacı sıfatı ( aktif husumet ), dava konusu hakkın sahibine aittir. Taşınmaz mülkiyeti tescilsiz iktisap yollarından biri ile başkasına geçmiş ise, tapu sicilinde malik olarak yazılı kişiler tarafından mülkiyet hakkına dayanılarak dava açılması olanaklı değildir.
Somut olayda, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 17. maddesi uyarınca verilen tescil kararının kesinleşmesi ile, tapu sicilinde malik olarak yazılı kişilerin mülkiyet hakkı son bulmuş, taşınmaz mülkiyeti davalı Konak Belediye Başkanlığı'na geçmiştir. Davalı Belediyenin tescil ilamını infaz ettirmemiş olmasının, kesinleşmiş mahkeme kararı ile kazandığı mülkiyet hakkını etkilemeyeceği şüphesizdir.
O halde; kesinleşmiş tescil ilamı ile mülkiyet hakkı sona eren davacıların aktif husumet ehliyeti bulunmadığından, mülkiyet hakkına dayalı olarak kamulaştırmasız el koyma nedeniyle taşınmaz bedelinin talep edildiği davanın, sıfat yokluğundan reddine karar verilmelidir.
Bu nedenle direnme kararı yerindedir, onanması gerekir. Aksi düşünce ile bozma yönünde oluşan sayın çoğunluk görüşüne katılamıyorum.
KAZANCI

T.C.

YARGITAY

HUKUK GENEL KURULU

E. 2001/18-645

K. 2001/627

T. 26.9.2001

• KAMULAŞTIRMA BEDELİNİN ARTIRILMASI ( Usulsüz Tebligat-Adres Tespiti İçin Gerekli Araştırma Yapılmadan İlanen Tebligat Yapılması )

• İLANEN TEBLİGAT ( Adres Tespiti İçin Yeterli Araştırma Yapılmamış Olması-Usulsüz Tebligat-Kamulaştırma Bedelinin Artırılması )

• USULSÜZ TEBLİGAT ( Adres Tespiti İçin Gerekli Araştırma Yapılmadan İlanen Tebligat Yapılması )

• KESİN HÜKÜM ( Kamulaştıran İdarenin Tescil İçin Açtığı Davanın Kamulaştırma Bedelinin Artırılması Davası İçin Kesin Hüküm Teşkil Etmemesi )

2942/m.17

7201/m.28

1086/m.237

ÖZET : Kamulaştırma işleminin kesinleşmesi için, öncelikle kamulaştırma belgelerinin mal sahibine usulüne uygun biçimde tebliğ edilmesi gerekir. Kamulaştırma tebligatı yapılamaması ve ilgilinin adresi tespit edilememesi halinde, kamulaştırma tebligatı yapılamayan kişilere ilanen tebligat yapılabilmesi için adres araştırması yapılması zorunludur. Mülkiyet edinme iradesiyle açılan dava, kamulaştıran idare tarafından paydaş aleyhine tescil istemli olup görülmekte olan dava ise, paydaş davacı tarafından, kamulaştıran idare aleyhine açılan bedel artırma davasıdır. Her iki davanın dayandığı vakıalar aynı değil, farklı ise kesin hükümden söz edilemez. Mülkiyet edinmeye ilişkin tescil kararı görülmekte olan bedel artırma davası için güçlü delil niteliğini almıştır.
DAVA : Taraflar arasındaki "kamulaştırma bedelinin artırılması" davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Kayseri Asliye 4. Hukuk Mahkemesince davanın reddine dair verilen 05/05/2000 gün ve 1999/520-2000/385 sayılı kararın incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Yargıtay 18. Hukuk dairesinin 12/02/2001 gün ve 2001/855-869 sayılı ilamı ile; ( ...Kamulaştırma tebligatı davacı Melahat Şen adına 03/01/1989 gününde çıkartılmış, adreste bulunmaması üzerine 22/02/1989 da muhatabın halen Nevşehir'de olduğu ve köye dönmediği şerhi verilerek tebligat belgesi iade edilmiş ve kamulaştırmayı yapan idarece kamulaştırma tebligatı 29/03/1991 tarihinde ilanen yapılmıştır. Tebligat Yasasının 28, tüzüğün 46. maddelerine ve Yargıtay uygulamalarına göre, adresi bulunmayan kişilere ilanen tebligat yapılabilmesi için, muhatabın adresini bilmesi olası özel ve resmi kurumlardan ( askerlik şubesi, vergi, nüfus, tapu daireleri gibi ) sorulması ve bu araştırmalar sonucu adresin tespit edilememesi halinde ilanen tebliğ yöntemine başvurulması gerekir. Yine Kamulaştırma kanununun 7. maddesine göre, idarenin, kamulaştırılacak taşınmaz malların sahiplerini ve bunların adreslerini tapu, vergi ve nüfus kayıtlarından araştırarak tespit etmesi, bu yolla belirlenemezse, haricen araştırması gerekir. Somut olayda davacı kamulaştırma tebliğ tarihinde yurt dışında olduğunu ve halen de yurtdışında bulunduğunu, zaman zaman Türkiye'ye giriş yaptığını bu nedenle kamulaştırmayı yeni öğrendiğini iddia etmiştir.
Mahkemece, kamulaştırma tebligatının usulüne uygun yapılıp yapılmadığı araştırılmadan ve saptanmadan taşınmazın Kamulaştırma kanununun 17. maddesi uyarınca davalı idare adına tescil edildiği tarih esas alınarak süresinde açılmayan davanın reddine karar verilmiştir.
Kamulaştırılan taşınmazın 2942 sayılı Kanununun 17. maddesi uyarınca idare adına tesciline karar verilmiş olması taşınmaz sahibinin bedel artırım davası açmasına engel sayılmamalıdır. Zira, 2942 sayılı Yasanın 14. maddesine göre, dava hakkı ancak, kamulaştırılan taşınmaz malın sahibine yöntemine uygun olarak yapılan tebligattan itibaren 30 gün geçmesiyle sona erer. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu'nun 24/06/1994 günlü, 1993/3 Esas 1994/2 sayılı kararına göre de, kamulaştırılan taşınmaz malın sahibine yasaya uygun bir bildirim yapılmamış olması halinde, 30 günlük sürenin başlangıcı tapuda ferağ tarihinden itibaren işler. Dava açma hakkının başlangıcının bu iki hal dışındaki bir olaya bağlamak, taşınmaz sahibinin mülkiyet hakkının ve hak arama özgürlüğünün yasada mevcut olmayan bir nedenle kısıtlanması sonucunu doğurur. Daha önce 17. madde uyarınca tescil davası açılmış bulunması ve buna ilişkin kararın kesinleşmiş olması, bedel arttırım davasının açılmasına engel sayılmamalıdır. Bedel artırım davasının kesinleşen tescile ilişkin hükmün sonuçlarını etkilemesi söz konusu değildir. 2942 sayılı Yasanın 7. ve Tebligat Yasasının ilanen tebligata ilişkin hükümleri uyarınca gerekli araştırmayı yapıp, yöntemine uygun tebligat yapmayan idarenin bu kusurundan, kamulaştırılan taşınmaz sahibinin zarar görmesi hakkaniyet kurallarına uygun düşmez.
Mahkemece, kamulaştırma tebligatında davacının Nevşehir'e gittiği ve dönmediği hususu belirtilmiş olmakla, davacının Nevşehir'deki adresinin davalı idarece araştırılıp araştırılmadığı ve davacının tebliğ tarihinde yurt dışında bulunup bulunmadığı veya Türkiye'ye giriş yapıp yapmadığı hususları araştırılarak, tebligatın geçerli olup olmadığı tespit edildikten sonra hasıl olacak sonuca göre hüküm kurulması gerekirken 17. madde uyarınca tescil davası esas alınarak davanın süresinde açılmadığından bahisle reddedilmesi doğru görülmemiştir.
Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir... ) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda mahkemece önceki kararda direnilmiştir.
TEMYİZ EDEN: Davacı vekili.
Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği düşünüldü:
KARAR : Dava, kamulaştırma bedelinin artırılması istemine ilişkindir.
Özel Daire ile yerel mahkeme arasındaki uyuşmazlık, kamulaştırma işleminin davacıya tebliği için yapılan tebligatın geçerli olup olmadığı, kamulaştırılan taşınmazın 2942 sayılı Yasa'nın 17. maddesi uyarınca davalı idare adına tescile ilişkin kararın görülmekte olan dava yönünden kesin hüküm oluşturup oluşturmayacağı konusundadır.
Mahkemece, Asliye 1. Hukuk Mahkemesinin 1990/418-1991/128 sayılı kararla kamulaştırılan taşınmazda bulunan davacı payının idare adına kamulaştırma Yasa'sının 17. maddesi gereğince tescil edildiği, tescil işlemi iptal edilmeden idare aleyhine bedel artırma davası açılamıyacağı, anılan davanın eldeki dava için kesin hüküm oluşturduğu ayrıca kesinleşen hükmün iptal edilmediğinin sabit olduğu belirtilerek, bedel artırma davasının reddine dair karar Özel Dairece yukarıdaki gerekçeyle bozulmuştur.
Kamulaştırma işleminin kesinleşmesi için, öncelikle kamulaştırma belgelerinin mal sahibine usulüne uygun biçimde tebliğ edilmesi gerekir. Kamulaştırma tebligatı yapılamaması ve ilgilinin adresi tespit edilememesi halinde, kamulaştırma tebligatı yapılamayan kişilere ilanen tebligat yapılabilmesi için Tebligat Yasa'sının 28. Tüzüğün 46. maddeleri ile kamulaştırma Yasa'sının 7. maddesine göre adres araştırması yapılması zorunludur. Sözü edilen Yasa maddelerinde, muhatabın adresinin özel ve resmi kurumlardan ( Tapu, Vergi, Nüfus Daireleri gibi ) sorulup araştırılması, adresin tespit edilememesi halinde ilanen tebligat yapılması gerektiği amir hükümdür.
Somut olayda; davacıya 03/01/1989 gününde çıkartılan kamulaştırma tebligatının 22/02/1989'da Nevşehir'de olduğu, köye dönmediğinden bahisle iade edildiği saptanmıştır. Oysa anılan tarihte davacı, yurt dışında bulunduğunu bildirmiştir. Mahkemenin davacı iddiasını araştırması, sonucuna göre karar vermesi gerekir. Dosya içeriğinden az yukarıda açıklanan esaslar çerçevesinde işlemin yapılmadığı, kamulaştırma belgelerinin tebliğ edilmediği anlaşılmaktadır.
Öte yandan mahkemenin davacı payının davalı idare adına tescile ilişkin kararın eldeki dava için kesin hüküm oluşturduğu gerekçesine katılmak mümkün değildir. Şöyle ki; mülkiyet edinme iradesiyle açılan dava, kamulaştıran idare tarafından paydaş Melahat Şen aleyhine tescil istemli olup görülmekte olan dava ise, paydaş davacı, Melahat Şen tarafından, kamulaştıran idare aleyhine açılan bedel artırma davasıdır. Davaların hukuksal nitelikleri farklıdır. Davalarda konu birliği bulunmamaktadır. HUMK.nun 237. maddesi gereğince kesin hükümden söz edilebilmesi için her iki davanın taraflarının dava mevzunun ve dava sebebinin aynı olması gerekir. Her iki davanın dayandığı ( maddi ) vakıalar aynı değil, farklı ise kesin hükümden söz edilemez. Aynı taraflar arasında aynı konu ve aynı sebebe dayanılarak daha önce bir dava açılmış ve verilen hüküm kesinleşmiş ise o konuda kesin hüküm var demektir.
Yukarıda açıklanan kural karşısında kesin hükümden söz edilemez. Davalarda konu birliği bulunmamaktadır. Mülkiyet edinmeye ilişkin tescil kararı görülmekte olan bedel artırma davası için güçlü delil niteliğini almıştır ( H.G.K: 16/04/1997 gün, 1997/8-102/357, 03/02/1999 gün 1999/8-8-29, 05/05/1999 gün 1999/15-235-273 ).
Ne var ki, mahkemece somut olgular gözetilmeden karar verilmesi doğru görülmemiştir. O itibarla Hukuk Genel Kurulu'nca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulmak gerekirken, önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Bu nedenle direnme karan bozulmalıdır.
SONUÇ : Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü, ile, direnme kararının Özel Daire bozma kararında ve yukarıda gösterilen nedenlerden dolayı HUMK.nun 429. maddesi gereğince BOZULMASINA, istek halinde temyiz peşin harcının geri verilmesine, 26/09/2001 gününde oybirliği ile karar verildi. KAZANCI